Rutte II door Rutte zelf langstzittende kabinet

Record Het kabinet-Rutte II is sinds zondag het langstzittende kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Dat komt “door de trage formatie”, waarin Rutte zelf leidend is.

Mark Rutte (VVD) bij het Johan de Witthuis voor de formatiegesprekken met informateur Gerrit Zalm. Foto Remko de Waal / ANP

Het is dankzij VVD-leider en formatieonderhandelaar Mark Rutte dat premier Mark Rutte vanaf nu recordhouder kabinetsduur is. Zijn tweede kabinet, dat hij in de herfst van 2012 smeedde, is sinds zondag het langstzittende uit de naoorlogse geschiedenis. 1749 dagen is Rutte II aan de macht, waarvan de laatste 159 demissionair. Het record komt, zo relativeerde Rutte afgelopen week, „door de trage formatie” waarin hij zelf leidend is. Tot nu toe hield Lubbers III het het langste vol.

Spanningen

Of de voorsprong wordt uitgebreid hangt niet alleen af van de lopende formatie. De vraag is of de demissionaire coalitiepartners VVD en PvdA het nog lang met elkaar uithouden. PvdA-leider Lodewijk Asscher, overigens de langstzittende vicepremier na de oorlog, heeft aangekondigd zijn partij alsnog uit het kabinet terug te trekken als er voor Prinsjesdag geen salarisverhoging voor basisschoolleraren geregeld wordt. De VVD wil niet buigen voor dat dreigement. Leraren beter belonen regelt de partij liever aan de formatietafel, met de nieuwe partners CDA, D66 en ChristenUnie.

De formatie klimt ondertussen ook verder op de eigen ranglijst. Vanaf maandag is met 159 dagen de op één na langst durende ooit. Alleen het wachten op het kabinet Van Agt duurde langer: 208 dagen. Bijna een half jaar daarvan ging verloren aan een poging van Joop den Uyl om een tweede kabinet te formeren. De PvdA behaalde 10 zetels winst in 1977 en bleef de grootste, met een partijrecord van 53 zetels. Maar Den Uyl kwam er met het CDA en D66 niet uit, waarna CDA-leider Dries van Agt in een paar weken een kabinet formeerde met Hans Wiegel van de VVD.

Volg de laatste ontwikkelingen in ons formatieblog.

Miljoenennota 2018

Op dit moment lopen én de formatie met vier partijen én de demissionaire begrotingsonderhandelingen tussen VVD en PvdA stroef. Deze en volgende week moeten de twee demissionaire regeringspartijen de Miljoenennota voor 2018 schrijven. Volgens minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) moet er een oplossing te vinden zijn voor de lerarensalarissen. „Het lukt in deze coalitie elk jaar”, zei hij vrijdag. Er is „een iets te opgewonden sfeer ontstaan” waarbij „te grote woorden gebruikt”, zei Dijsselbloem. Zonder daarbij te vermelden of hij vooral het dreigement van zijn eigen partijleider bedoelde of de reactie van VVD’er Halbe Zijlstra. In De Telegraaf zei Zijlstra dat het pleidooi voor beter betaalde leraren prima was, maar dat de PvdA zijn zin niet zou krijgen omdat Asscher had gedreigd. „Dat had hij [Asscher, red.] misschien best kunnen regelen, maar dan had hij zijn mond moeten houden”, vond Zijlstra.

De VVD heeft aangekondigd dat een eventueel rompkabinet zonder de PvdA niet herdoopt zal worden tot Rutte III. Toen bewindslieden van CDA en VVD in 2006 zonder D66 verder moesten, maakten ze daar wel een nieuw kabinet van: Balkenende III. De titel Rutte III blijft gereserveerd voor het aanstaande meerderheidskabinet.

Om de langstzittende premier te worden, zal Rutte nog jaren moeten blijven. Hij trad aan op 14 oktober 2010, bijna zeven jaar geleden. Ruud Lubbers was tussen 1982 en 1994 bijna twaalf jaar aan de macht.

Voor Dijsselbloem is zijn positie als president van de groep van eurolanden afhankelijk van zijn ministerschap. Hij is sinds 2013 eurogroepvoorzitter. Geenszins lang genoeg om het record van de Luxemburger Jean-Claude Juncker (acht jaar) te verbreken.