Recensie

Noorderzon biedt sensationele acrobatiek en liefdesduetten op de brommer

Het Groningse theaterfestival Noorderzon opende met een energieke, acrobatische circusvoorstelling. Een curieuze keuze voor een internationaal en experimenteel podiumfestival.

De circusvoorstelling 'Backbone' van Gravity & Other Myths, te zien op Noorderzon

Net als Oerol opende het Groningese theaterfestival Noorderzon dit jaar met een circusvoorstelling, in dit geval Backbone van het Australische gezelschap Gravity & Other Myths. De zeven mannelijke en drie vrouwelijke acrobaten boden volop spanning en sensatie, in anderhalf uur krachtpatserij en durf.

Vrouwen wandelden balancerend over de hoofden van mannen of werden languit overgegooid. Er werden torens van vier mensen hoog gebouwd, mannen sprongen met twee voeten tegen elkaars borst om elkaar om te stoten en een vrouw balanceerde met één paal in haar rug in de hoogte. Met behulp van een live spelend muzikantenduo en een uitgekiend lichtspel ontstond er een energieke show.

Maar voor theaterfestivals met artistieke ambities wringt die keuze voor laagdrempelig entertainment. Het zal bedoeld zijn om het genodigden en gasten niet te moeilijk te maken, maar de opening van een festival is ook een visitekaartje en dan is circus toch een pover statement.

Verder biedt het Performing Arts Festival Groningen (de ondertitel van Noorderzon) namelijk circa 25 experimentele voorstellingen die nadrukkelijk de grenzen van hun genres opzoeken. En dat hoofdprogramma wordt ook nog eens omlijst door een interessante randprogrammering en een levendig Parade-achtig festivalhart in het Noorderplantsoen.

Het vertrouwen dat de acrobaten in elkaar stelden tijdens hun stunts was een belangrijk aspect dat als thema terugkeerde in andere voorstellingen, waarin werd gezocht naar diverse vormen van solidariteit en samenhang. Zoals in het participatietheaterstuk The Fever van het Amerikaanse gezelschap 600 Highwaymen. De circa zestig bezoekers zaten in een rechthoek en om te beginnen moest iedereen meedoen in een golfbeweging met de armen.

Vervolgens startte een acteur een verhaal en werd steeds een andere bezoeker gevraagd naast haar te komen staan en ook een arm uit te strekken. Zo kopieerden bezoekers een uur lang de bewegingen van vijf acteurs: ze rennen, vangen een vallende man op, helpen hem overeind en laten iemand crowdsurfen. Dat meedoen, het samen handelen, is de kern van de voorstelling.

Publiek doet mee in ‘The Fever’ van het Amerikaanse gezelschap 600 Highwaymen. Foto Maria baranova

Het is geen onaardig concept, maar wat tuttig en traag uitgevoerd, waarbij de verhaallijn al snel het onderspit delft. In Nederland zijn veel makers die dergelijk ervaringstheater opwindender en uitdagender, en daarmee op een veel hoger niveau weten te creëren.

Hetzelfde gat tussen idee en uitvoering gaapt in Du désir d’horizons, een dansvoorstelling van de vooraanstaande Afrikaanse choreograaf Salia Sanou, afkomstig uit Burkina Faso. Met behulp van een lading stretchers wordt al dansend het beeld van een vluchtelingenkamp opgeroepen. De dansers wringen zich in bochten in hun onmacht en ellende, waarbij hoekige bewegingen soms refereren aan traditionele Afrikaanse dans. Maar er is ook gedeelde blijdschap, die leidt tot een onbezorgde Griekse kringdans.

De enige witte danseres in het zwarte gezelschap is ook een verteller en zij zegt dat het in het leven uiteindelijk toch om de liefde draait. Waarna er (elektrische) brommers de vloer op rijden en er ruimte is voor liefdesduetten op de brommer. Dat zijn de beste scènes van Du désir d’horizons. Want de wisseling van perspectieven, de royale symboliek en het getoonde dansplezier kunnen niet verhullen dat de choreografieën van Sanou niet altijd even fijnzinnig zijn.

‘Du désir d’horizons, een dansvoorstelling van choreograaf Salia Sanou, afkomstig uit Burkina Faso. Foto Laurent Philippe

De Vlaamse theatermakers Silke Huysmans en Hannes Dereere richten zich in Mining Stories op een gebrek aan solidariteit, van de wereld met de slachtoffers van mijnrampen. Huysmans vertelt hoe in 2015 na een dambreuk in Brazilië een giftige modderstroom dorpjes verwoestte en de rivier vervuilde. Mensen en vissen stierven, maar mijnbedrijf Samarco ging al snel over tot de orde van de dag: de exploitatie van ijzer.

Huysmans vertelt het verhaal door een collage van stemmen van overlevenden en andere betrokkenen, die ze oproept met pedalen. Meer dan Huysmans die met haar voeten beweegt is er ook niet te zien, al kun je de uitspraken ook op schermen lezen. Die teksten zijn krachtig, met als dissonant het steeds herhaalde en uit zijn context getrokken commentaar van Vlaamse deskundigen, die parmantig praten over herinnering en het verglijden van de tijd.

Silke Huysmans in ‘Mining Stories’. Foto Sarah Oyserman

Dat Mining Stories visueel zo schraal is, doet af aan de boodschap, die toch zeer relevant is. Zeker als Huysmans meer rampzalige gevallen van nalatigheid door mijnbedrijven oproept. Wat zegt die door ons genegeerde Russische roulette met mens en natuur over onze honger naar grondstoffen, is de retorische vraag. Dat is iets om over na te denken.