Dom lekken kan ook: bij de kopieermachine

Politici kunnen keurig zijn en plannen onthullen. Of met spinnen en lekken de sfeer aan tafel verzieken.

Je hebt gewiekst lekken. Maar net zo goed dom lekken. Afgelopen week, bij de dagelijkse berichten in het AD over conceptteksten uit de formatie, dacht in Den Haag zo’n beetje iedereen dat er een bedoeling achter moest zitten. De aandacht afleiden van de Armeense moeder die zonder haar kinderen werd uitgezet, net nu je kunt bedenken dat VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie aan de onderhandelingstafel felle discussies hebben over het kinderpardon – VVD en CDA willen daar vanaf. Of: testen hoe gevoelige compromissen over medische ethiek vallen bij de eigen achterban. En anders misschien: een andere partij, die veel lijkt te hebben ‘weggegeven’, dwarszitten omdat de onderlinge liefde nog steeds niet erg groot is?

In de kabinetsformatie van 2007 stond een deel van het concept-regeerakkoord ineens op de site van BNR. Pagina 26 tot en met 51 van ‘Samen werken, samen leven’: de plannen die het (bijna) vierde kabinet-Balkenende had met inkomensbeleid, integratie, jeugd en gezin, wonen en ook zorg lagen op straat. Anders dan nu wist meteen iedereen waar het vandaan kwam, want elk exemplaar van het concept-regeerakkoord had op de pagina’s de naam van de partij die het in handen zou krijgen.

Het was de ChristenUnie.

De verbijsterde gezichten in de fractiekamer toen het nieuws doordrong, vertelden dat er geen enkele strategie achter had gezeten. Er was iets misgegaan bij de kopieermachine.

Zag je toen boze gezichten bij de aanstaande coalitiepartners CDA en PvdA? Kwamen die met grote woorden over geschonden vertrouwen, zoals afgelopen week de onderhandelaars van de ChristenUnie? Nee. In 2007 moesten politici van andere partijen er vooral hard om lachen: dat dit nu juist die keurige collega’s van de ChristenUnie moest overkomen.

De les ervan: het zegt allemaal niks. Balkenende IV werd een kabinet met heel weinig onderling vertrouwen, er was veel ruzie en gedoe, het kabinet viel na drie jaar.

Alles wordt anders als ook het volgende pakketje documenten van informateur Gerrit Zalm komende week bij journalisten terechtkomt. Zo ging het in 2003 bij de poging van CDA en PvdA om tot een kabinet-Balkenende II te komen: er werd voortdurend gespind en gelekt. Oud-CDA’er Maxime Verhagen zei later tegen onderzoekers – voor het boek ‘Kabinetsformaties 1977-2012’ – dat die poging deels dáárdoor was mislukt. Door dat geouwehoer.