Hoe landen inspelen op halal-toerisme

Een koran in het nachtkastje, op het plafond een pijl richting Mekka, zo kan een land aantrekkelijker worden voor meer dan honderd miljoen toeristen.

Foto Pat Greenhouse/The Boston Globe via Getty Images

Met een halal cocktail aan het strand – een Royaume du Maroc bijvoorbeeld die alcoholvrij is, met watermeloen en munt. Met dat vooruitzicht proberen reisbureaus in Spanje toeristen te lokken. En dat lukt, Spanje is het afgelopen jaar gestegen in de Global Muslim Travel Index van Mastercard-CrescentRating, de islamitische waakhond van de reisbranche. Spanje staat nu in de top-10 van niet-islamitische landen die moslimvriendelijke reisaccommodaties bieden.

De vreugde is te begrijpen, wanneer je je realiseert dat er in 2016 121 miljoen islamitische toeristen wereldwijd waren. De verwachting is dat dat aantal voor 2020 rond de 155 miljoen zal liggen, en dat het dan gaat over vakantiebestedingen van zo’n 220 miljard dollar. Jaarlijks bezoeken 35 miljoen moslim-reizigers Europa – en ook dat aantal zal de komende jaren alleen maar toenemen.

Taiwan is door de index zelfs fanatiek geworden. Ook dit land kwam opeens de top-10 binnen. Een reden voor de Taiwanese overheid om zich er actief mee te gaan bemoeien. Het ministerie van toerisme onderzoekt hoe ze het land moslimvriendelijker kunnen maken. Er wordt geïnvesteerd in halal-hotels, waar een gebedskleedje wordt aangeboden, en waar behalve een bijbel op het nachtkastje ook een koran is te vinden.

Ook kun je denken aan een tv met ‘erotiek-vrije’ zenders, aan een kruisje op de muur dat aangeeft waar het oosten is, en waar de minibar op verzoek alcoholvrij is. En als bijvoorbeeld pretparken een gebedsruimte hebben, maakt dat een land ook weer halal-reis-vriendelijker. In Thailand zijn er apps die de reiziger de kortste weg naar halal-locaties wijzen en openbare gebouwen die halal zijn krijgen een certificaat.

Een pijl op het plafond geeft aan waar het oosten is. Foto Geoff Moore/REX

Halal-reizen is wereldwijd in trek. Ook in Zuid-Afrika wordt er vanuit de overheid geld gepompt in deze manier van reizen. Er wordt niet alleen geïnvesteerd in markten die halal zijn, maar ook touroperators worden opgeleid om islamitische reizigers van dienst te zijn. Kaapstad staat inmiddels bekend als opvallend ‘muslim friendly’. Het gaat er daarbij niet zozeer om dat alle moslims per se halal-reizen willen. Je moet het meer zien als een vorm van reizen die je aanbiedt, zoals je ook koosjere reizen hebt – deze zijn al een tijdje in trek bij safaritours in zuidelijk Afrika.

Nederland bungelt op de lijst

Van officieel beleid mag dan in Europa nog geen sprake zijn, er zijn wel enkele landen die nadrukkelijk inspelen op deze groeimarkt. Naast Spanje staan Frankrijk en Groot-Brittannië in de top-10 van niet-islamitische halal-vriendelijke landen, boven Japan en de VS. Het is een schril contrast met Nederland, dat ongeveer halverwege de totale lijst bungelt. En dat terwijl het toerisme in Nederland jaarlijks inmiddels 16 miljoen reizigers kent, volgens het Nederlands Bureau voor Toerisme. Van de 1,1 miljoen toeristen uit Azië in 2016 hadden er een half miljoen een moslim-achtergrond.

Wellicht is de visie die VVD-politicus Annemarie Jorritsma in april verwoordde toen ze te gast was bij het tv-programma WNL op zondag typerend voor de Nederlandse houding. „Ik geloof dat als die hotels die kant opgaan, het gauw is gebeurd met het toerisme”, reageerde ze toen ze hoorde over de mogelijkheden van halal-reizen in Turkije. Ze sprak de verwachting uit dat veel Nederlandse toeristen dan wel naar Griekenland zouden gaan.

Deze scepsis ten spijt, ontplooien zich ook in Nederland initiatieven. Soufiane Saidi startte vorig jaar samen met vijf anderen Halaltravelz en werkt aan halal-reizen voor Nederlandse moslims. Volgens hem is er inmiddels een generatie die niet meer vanzelfsprekend naar Turkije en Marokko wil, maar die verder kijkt. De moslim-millennial die meer te besteden heeft, gaat bijvoorbeeld naar Maleisië, Indonesië of Thailand. Hij ziet de houding van Nederland om moslim-toeristen te ontvangen als weinig commercieel. „Nederland is conservatief hierin.”

In Nederland lijkt de angst om aan te geven dat je rekening houdt met moslim-toeristen groot

Dat heeft grotendeels te maken met het scherpe maatschappelijke debat, stelt René Romer. Als eigenaar/directeur van TransCity – een bureau dat gespecialiseerd is in multiculturele marketing – valt het hem op dat je in Nederland wel restaurants hebt waar rekening wordt gehouden met halal-eten, maar dat er niet echt over gecommuniceerd wordt. „In Nederland lijkt de angst om publiekelijk aan te geven dat je rekening houdt met moslim-toeristen groot.”

Hoe makkelijk of moeilijk is het?

De vraag is: hoe ingewikkeld is het om een halal bestemming te creëren? De Nederlandse moslim-toerist is niet erg veeleisend, legt Saidi uit. Halal-voedsel is een voor de hand liggende vereiste, en je moet een familievriendelijke omgeving hebben waar geen discotheken zijn. „Geen Ibiza, wel een zwembad en rust.” Moslimtoeristen uit het Midden-Oosten willen vaak gescheiden zwembaden, maar voor Aziatische en Europese moslims is dat veel minder van belang.

Journalist en auteur Robbert van Lanschot opperde vorig jaar voor halalstranden in Nederland

Het is een kwestie van finetunen, legt Hicham Issaouti uit. Hij is een van de initiatiefnemers van @24halal, een soort Tripadvisor voor moslims. De moslimreizigers die naar Nederland komen, zijn vooral geïnteresseerd in citytrips, zegt hij. Er zijn al wel moskeetours die succesvol zijn.

„Maar voor toeristen is het eigenlijk interessanter om halal foodtours te organiseren, waarbij plekken worden bezocht die moslimvriendelijk cateren. Een onderdeel van zo’n tour zou een moskeebezoek kunnen zijn. De Westermoskee in Amsterdam bijvoorbeeld.”

Ook hotels zouden er volgens Issaouti goed aan doen om bij de catering halal eten apart aante bieden. Het kan ook op nog kleiner niveau, legt hij uit. „Wanneer een gast bijvoorbeeld vraagt waar je halal kan eten, dan kom je een stuk gastvrijer over als je vanachter de receptie een suggestie kan doen. In Nederland worden de kansen te weinig benut.”

Nederland maakt wat halal-restaurants in de grote steden wel een paar stappen, maar zo vanzelfsprekend als Londen is het hier nog niet, vertelt Romer. In Rotterdam kondigde een hotel ooit aan dat het halal was, maar inmiddels is dat van de site van het hotel gehaald – het schrikt de niet-moslimbezoeker af. Toen pretpark Walibi in 2012 plannen bekendmaakte dat er een gebedsruimte zou komen, zag PVV-politicus Geert Wilders hierin bewijs voor de islamisering van de pretparken in Nederland. Al snel werd de ruimte omgedoopt tot ‘stilteruimte’ waar elk geloof welkom was. Dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld Disneypark Hongkong dat juist reclame maakt voor de gebedsruimte, en graag meldt dat er halal-eten verkrijgbaar is.

Hoewel halal-reizen mikken op een markt in opkomst om rekening mee te houden, moet je ook niet overdrijven vindt Romer. „Het is een beetje mode geworden om alles halal te noemen. Laatst kreeg ik een kop halal-koffie aangeboden, terwijl koffie altijd halal is. Dat is natuurlijk een grappige manier om in te springen op een opkomende markt.” Maar acceptatie is een stuk eenvoudiger wanneer je niet benadrukt dat halal afwijkt van onze gewoontes, maar op de overeenkomsten wijst: wie bijvoorbeeld biologisch eet, is al een flink eind onderweg. „Als het vlees niet biologisch is, kan het ook niet halal zijn hoor je vaak. Volgens de koran hebben we de aarde in bruikleen en moet je er dus zorgvuldig mee om gaan. De jongere generatie is daar ook veel meer mee bezig dan de oudere. Ik zou zeggen: zoek de overeenkomsten in plaats van op de verschillen te wijzen.”