Ontslag Steve Bannon moet Trump met Republikeinen verzoenen

Steve Bannon

Het ontslag van Bannon is een noodzakelijke stap naar verzoening met prominente Republikeinen. President Trump verliest nu zijn belangrijkste voorvechter van ultrarechtse politieke standpunten.

Donald Trump en Steve Bannon vlak na de inauguratie van Trump tot president in januari. Hij zou al op 7 augustus zijn ontslag hebben aangeboden. Foto Mandel Ngan / AFP

De Amerikaanse president Donald Trump heeft vrijdag het ontslag aanvaard van de omstreden rechtspopulist Steve Bannon als topstrateeg van het Witte Huis – een nieuwe eruptie bij het aanhoudende tumult rond de president.

Bannon, een voormalige hoofdredacteur van de extreem-rechtse nieuwssite Breitbart News en architect van de rechtspopulistische verkiezingsboodschap van Trump, moest het veld ruimen aan het einde van een week die in het teken stond van rassenonrust in de VS, na de rellen in Charlottesville, Virginia.

Bij die rellen kwam een week geleden een vrouw om het leven toen iemand met een auto inreed op een antifascistische demonstratie: een terroristische aanslag volgens Trumps minister van Justitie. In zijn veroordeling van het geweld maakte Trump amper onderscheid tussen enerzijds het geweld van neonazi’s en racisten en anderzijds dat van tegendemonstranten.

Vooraanstaande Republikeinen en topondernemers riepen de president op om de racisten veel sterker te veroordelen en ook om zijn associatie met Bannon te beëindigen. Ook mensenrechtenactivisten vroegen om het ontslag van nationalisten in het Witte Huis, met name Bannon.

Het ontslag van de polariserende topstrateeg kan nu dienen als een pleister op de wonde van Charlottesville en een basis vormen om de banden van de president met prominente Republikeinen te herstellen.

Positie al langer onzeker

De opruiende Bannon, die wordt gezien als een invloedrijke adviseur van Trump op het gebied van rassentegenstellingen, was zijn positie al enige tijd niet zeker. Toen Trump eerder deze week werd gevraagd of de 63-jarige strateeg zou aanblijven, antwoordde hij: „We zullen zien.” Volgens persbureau AP heeft Bannon op 7 augustus zijn ontslag al aangeboden.

Het vertrek van Bannon werd vrijdag aangekondigd door Sarah Huckabee Sanders, woordvoerder van het Witte Huis. „Stafchef John Kelly en Steve Bannon zijn het erover eens geworden dat vandaag de laatste dag van Steve zou zijn”, aldus Huckabee Sanders. „We zijn dankbaar voor zijn diensten en wensen hem het beste.”

Het ontslag van Bannon, die was verwikkeld in een machtsstrijd met Trumps adviseur en schoonzoon Jared Kushner en Nationale Veiligheidsadviseur H.R. McMaster, volgt op een uittocht van naaste medewerkers van Trump in de afgelopen weken. Drie weken geleden ontsloeg Trump zijn stafchef Reince Priebus en verving hem door generaal b.d. John Kelly. Kelly moet orde op zaken stellen in het chaotische Witte Huis, dat nog nauwelijks successen heeft geboekt en wordt geplaagd door onderlinge strijd en lekken naar de media.

Ook verving Trump eind juli zijn hoofd communicatie Anthony Scaramucci, na slechts tien dagen in functie, door Hope Hicks. Woordvoerder Sean Spicer van het Witte Huis nam in juli ontslag uit protest tegen de benoeming van Scaramucci.

Ultrarechts

Met Bannon verliest het Witte Huis zijn belangrijkste voorvechter van ultrarechtse politieke standpunten. Bannon was een drijvende kracht achter omstreden initiatieven van Trump, waaronder het inreisverbod voor reizigers uit overwegend islamitische landen en het besluit om uit het klimaatverdrag van Parijs te stappen. Onder aanhangers van Trump is hij nog steeds populair.

Bannon schaadde de afgelopen week zijn positie door op eigen initiatief een interview te geven aan het progressieve blad The American Prospect. Daarin viel hij enkele rivalen in het Witte Huis aan, onder wie Gary Cohn, de directeur van het Nationale Economische Raad, en sprak hij het beleid van de regering ten aanzien van Noord-Korea tegen.

Bannon noemde de extreemrechtse beweging in het interview „een groep clowns” en verwierp ze als „marginaal”. Bannon zei achteraf dat hij had aangenomen dat het gesprek off the record was. Sommigen zagen het interview echter als een provocatie, een uitnodiging aan het adres van Trump om hem te laten gaan.

Tegenover The New York Times steunde Bannon Trump bij het emotionele debat over het verwijderen van monumenten van slavenhouders. De president begrijpt volgens Bannon, die een jaar geleden aantrad bij de verkiezingscampagne van Trump, „de geschiedenis, cultuur en tradities van het Amerikaanse volk”.

Breitbart News

Als hoofd van Breitbart News leidde Bannon, een voormalige filmproducent, de opkomst van die website als forum voor de zogenoemde ‘alt-right’, een verzamelnaam voor neonazi’s en witnationalisten, veelal met antisemitische denkbeelden. Ook Bannon is beschuldigd van antisemitisme, onder meer door zijn ex-vrouw bij hun echtscheiding. Naar eigen zeggen kan hij terugkeren bij Breitbart.

Voor extreemrechtse aanhangers van Trump is Bannons vertrek een ernstige aderlating. Hij wordt beschouwd als de beschermer van de ontwrichtende conservatieve agenda in Washington. „Het is een bittere pil als Steve weg is”, zei de voormalige campagnestrateeg Sam Nunberg tegen AP. „Want je hebt een Republikeinse West Wing die wordt gevuld door generaals en Democraten.”