De Spanjaard is geoefend in veerkracht

Aanslagen in Catalonië

Barcelona treurt, er zijn veertien doden. „Dit zat er gewoon aan te komen” zegt een oude Catalaan.

Belangstellenden verzamelen zich bij Plaça Catalunya voor de herdenking van de aanslag in Barcelona. Een bestelbus reed in op voetgangers op Ramblas, een drukke promenade die populair is onder toeristen. Foto Robin Utrecht/ANP

Vroeg in de ochtend rollen de eerste koffertjes weer over de Rambla. De beroemde stadsboulevard van Barcelona wordt de ochtend na de aanslag van 17 augustus alweer gedomineerd door de toeristen. Ze slalommen langs de talloze camera’s van de internationale media. „Het leven gaat door. Zo moet het ook zijn”, stelt kioskhouder Alberto Castro. „Eén van mijn medewerkers is gewond geraakt en ik ben een groot deel van mijn handel kwijt. Toch heb ik er alles aan gedaan gewoon open te gaan. Want hén mogen we nooit laten zegevieren.”

Oude bewoners van de binnenstad zitten op de bankjes aan de boulevard om zich heen te kijken. Velen van hen hadden aan zien komen dat het „een keer zou ontploffen”. „Dit zat er gewoon aan te komen”, stelt Manuel Vega die al 54 jaar aan de straat woont. Zijn stadsgenoot Jaime Mengual zegt: „We zullen als Catalanen meer dan ooit verenigd moeten zijn tegen de vijand. Al weten we nu niet waar hij vandaan komt.”

Volg het laatste nieuws over de aanslagen in Spanje via ons liveblog.

In de morgen na het rampzalige etmaal, dat in Barcelona veertien doden eiste, en waarin een nieuwe terreuraanslag in provincieplaats Cambrils werd verijdeld, proberen de inwoners het gewone leven weer op te pakken. Zoals ze in Barcelona na de ETA-aanslag van 19 juni 1987 op een supermarkt waarbij 21 doden vielen ook zo snel mogelijk vooruit probeerden te kijken. En zoals de aanslag van 11 maart 2004 op een aantal treinen in Madrid met 192 doden al geschiedenis is.

Spanje is de voorbije decennia talloze malen opgeschrikt door aanslagen. Een generatie groeide op met het geweld van de Baskische afscheidingsbeweging ETA, waarbij meer dan achthonderd doden vielen. De Spanjaarden leerden dat ze zich niet wilden laten intimideren door terreurdaden. Dat werkte. De ETA heeft zich intussen overgegeven. In februari werden op symbolische wijze „de laatste wapens” overhandigd.

De afgelopen twee jaar leefden de Spanjaarden op gepaste afstand mee met de slachtoffers van terreuraanslagen in Parijs, Brussel, Nice, Stockholm, Berlijn, Londen en Manchester. Met kleinschalige demonstraties toonden ze zich solidair. Maar Spanje was niet in de ban van terreur. Daarvoor had het te veel meegemaakt.

Uren na de aanslag in het centrum van Barcelona maakte angst plaats voor berusting.

De Spaanse autoriteiten hielden echter wel degelijk rekening met aanslagen in Spanje zelf. De Spaanse krant El País beschreef in juni nog hoe een ‘klein leger’ van drieduizend man aan veiligheidsagenten, geheime politie, aanklagers en rechters probeerden een aanslag zoals in 2004 te voorkomen. Tal van terreurcellen werden opgerold. Daardoor zouden aanslagen verijdeld zijn.

Maar toen een terrorist donderdag met een witte bestelwagen als wapen op een menigte toeristen in reed, konden de aanwezige agenten weinig uitrichten. Binnen een mum van tijd was het zonnige centrum van Barcelona een macaber decor voor lijken en gewonden. De dader zou deel uitmaken van een terreurcel van twaalf man.

Spanje gold als waarschijnlijk doelwit voor terreur. Dat er in dertien jaar geen aanslag plaatsvond, is te danken aan goed getrainde antiterreurdiensten.

Sentimenten over de Catalaanse strijd om afscheiding zijn nu even niet van belang. De Spaanse premier Mariano Rajoy reisde onmiddellijk naar Barcelona om zijn steun te betuigen aan de nabestaanden van de slachtoffers. Hij sprak van een „jihadistische aanslag” en kondigde drie dagen van nationale rouw af.

In de bars aan de Plaza Cataluyna wordt vrijdagochtend alweer geroosterd brood met tomaat geserveerd. De kioskhouders stalden op de Ramblas de kranten uit. „Horror en La Rambla”, luidt de kop van El Periódico vandaag. Het leven gaat door, maar Barcelona is er diep van binnen wel degelijk door getroffen.