Daders mogelijk lid van één terreurcel

Twee aanslagen, drie busjes en acht tot twaalf verdachten. Wat is er bekend over de daders en de verdachten van de twee aanslagen in de Catalaanse steden Barcelona en Cambrils?

Spaanse politieagenten controleren voertuigen die grens tussen Spanje en Frankrijk willen oversteken. Foto Raymond Roig/AFP

De schok is groot in Ripoll, het Noord-Spaanse stadje met zo’n 11.000 inwoners waar mogelijk alle daders van twee aanslagen in Barcelona en Cambrills vandaan komen. Op de Spaanse radiozender COPE zei burgemeester Jordi Munell dat zijn stad ongeveer 9 procent immigranten telt dat er „geen problemen zijn” tussen de verschillende bevolkingsgroepen. „Bijna iedereen kent elkaar. Wij begrijpen niet hoe mensen met wie we hier leven betrokken kunnen zijn bij terrorisme, en hun familie begrijpt het evenmin.”
Zeker is dat de 17-jarige Moussa Oukabir uit Ripoll kwam. Hij wordt in Spaanse media genoemd als de bestuurder van het witte busje waarmee op de Rambla veertien mensen werden gedood en ten minste 130 mensen werden verwond. Het Spaanse dagblad El País schreef vrijdag op basis van politie-informatie dat de agent die de aanslag meldde, de bestuurder van het busje omschreef als een man van 1,70 meter, gekleed in een wit-blauw gestreept shirt. Dat signalement klopt met dat van Moussa Oukabir.

Volg het laatste nieuws over de aanslagen in Spanje via ons liveblog.

De daders zouden deel uitmaken van een terreurcel met acht tot twaalf leden. Vijf van hen werden gedood na de aanslag in de kustplaats Cambrils, zij waren gewapend met bijlen, messen en nepbomgordels, zo werd bekend op een persconferentie van het Spaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken. Vier andere verdachten, van Marokkaanse en Spaanse komaf in de leeftijd 21, 27, 28 en 34 jaar oud, zijn gearresteerd. Zij zouden allen afkomstig zijn uit Ripoll, maar geen van hen werd eerder in verband gebracht met terreur. Een van de verdachten is Driss Oukabir, de broer van de nog voortvluchtige Moussa. De overige gearresteerden zijn een man afkomstig uit de Spaanse enclave Melilla en een persoon die volgens El País familie is van de Oukabirs.

Driss Oukabir meldde zich na de tweede aanslag bij de politie van Ripoll. Hoewel twee busjes die bij de aanslagen waren gebruikt op zijn naam waren gehuurd, verklaarde Driss Oukabir niets met de aanslag te maken te hebben. Zijn documenten zouden zijn gestolen om de busjes te huren, mogelijk door zijn jongere broer. Het tweede busje werd aangetroffen op de Rambla en zou bedoeld zijn als vluchtauto Er is ook sprake van een derde busje, dat werd aangetroffen in de Spaanse plaatsje Vic, 70 kilometer ten noorden van Barcelona op weg naar Ripoll.

In eerste instantie zou geprobeerd zijn een grote truck te huren, zoals gebruikt bij eerdere aanslagen in Europese steden, maar het verhuurbedrijf zou dat hebben geweigerd toen de huurder geen groot rijbewijs kon laten zien. Dat meldde IS-expert Rukmini Callimachi van de New York Times op basis van anonieme bronnen rond de politie.

Lees ook: De Spanjaard is geoefend in veerkracht, over de dag na de aanslag.

Geen strafblad

Spaanse politieagenten controleren voertuigen die grens tussen Spanje en Frankrijk willen oversteken. Foto Raymond Roig/AFP

Over Moussa Oukabir kwam vrijdag mondjesmaat informatie naar buiten. De jongen is van Marokkaanse afkomst en zou met zijn ouders in het plaatsje Ripoll wonen, niet ver van de Noord-Spaanse stad Girona. Hij zou sinds 2005 geregistreerd staan als buitenlands inwoner van Spanje, zijn broer zou sinds 2000 in het land verblijven. Op basis van zijn – inmiddels gesloten – Facebookpagina melden andere media dat hij studeerde in Barcelona en werkzaam was bij Coca Cola. De tiener zou geen strafblad hebben, maar wel al op jonge leeftijd radicale teksten hebben gedeeld op internet, onder andere op het sociale medium Kiwi.

Volgens de Spaanse krant El Mundo schreef hij op zijn vijftiende in antwoord op de vraag wat hij zou doen als hij voor een dag koning mocht zijn: „Dood alle ongelovigen en laat alleen de moslims hun religie volgen”.

Over het motief van de daders is officieel nog niets bekend. Donderdagavond plaatste het IS-nieuwskanaal Amaq een bericht op Telegram, een populair medium onder terreurgroepen, waarin IS de aanslag in Barcelona leek op te eisen en de daders „soldaten van Islamitische Staat” noemde. Dat hoeft niet te betekenen dat de daders in opdracht van IS opereerden, mogelijk lieten zij zich inspireren door een oproep van de terreurgroep om aanslagen te plegen in landen die samenwerken in de strijd tegen IS in Irak en Syrië.