Record: 2,7 miljoen jaar oud zuidpoolijs opgeboord

Aardwetenschap

Het stokoude ijs dat onderzoekers in Antarctica opboorden, kan ook informatie leveren over de klimaatgeschiedenis.

Onderzoekers halen een (minder oude) ijskern boven op Antarctica Stein Tronstad / Norwegian Polar Institute

In Oost-Antarctica heeft een team aardwetenschappers van Princeton University 2,7 miljoen jaar oud ijs naar boven gehaald, met een boring. Daarmee is het vorige record ruim overtroffen: dat stond op 1 miljoen jaar. Promovendus Yuzhen Yan beschreef de boorkern dinsdag op het Goldschmidt-congres in Parijs, een belangrijke jaarlijkse bijeenkomst van geochemici.

De onderzoekers hebben het ijs gedateerd met behulp van de isotopensamenstelling van het edelgas argon in de luchtbelletjes die in het ijs gevangen zitten. Die methode is in zekere zin vergelijkbaar met koolstofdatering: je kijkt naar verhoudingen van atoomvarianten (isotopen) die door radioactief verval in de loop der tijd veranderen. Maar omdat 14C een halfwaardetijd heeft van circa 5.700 jaar is koolstofdatering alleen geschikt voor recentere voorwerpen. De onderzoekers keken naar een kalium-isotoop (40K) dat met een halfwaardetijd van circa 1,25 miljard jaar vervalt tot een argonisotoop (40Ar).

De enorme ouderdom van het ijs is leuk, maar de onderzoekers zijn vooral geïnteresseerd in de informatie die de gevangen lucht kan geven over het klimaat bij het begin van de ijstijden. Die sterke wereldwijde temperatuurschommelingen begonnen 2,59 miljoen jaar geleden (het begin van het Quartair).

De concentratie CO2 in de luchtbelletjes in het stokoude ijs lag een stuk lager dan vandaag de dag. De onderzoekers maten minder dan 300 ppm (parts per million), meldt de nieuwsredactie van Science. Nu zitten we boven de 400 ppm. In Science noemt geochemicus David Shuster van Berkeley, die niet bij het onderzoek betrokken was, de waarde van de ijskern „ongelooflijk”. Het is het enige monster van de atmosfeer van onze planeet uit die tijd.

Correctie: de halfwaardetijd van het kaliumisotoop 40K is circa 1,25 miljard jaar, niet 1,25 miljoen jaar, zoals hier eerder stond.