Minister erkent: eind 2016 al tip over bron eierschandaal

Fipronil

De voedselwaakhond werd in november al getipt dat Chickfriend reinigde met gif. Een Kamermeerheid wil met spoed een debat houden.

Foto Jerry Lampe/ANP

De tip die de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in november vorig jaar kreeg over het gebruik van het giftige fipronil in kippenstallen ging specifiek over Chickfriend. Tegen dit stalreinigingsbedrijf – waarvan de eigenaars inmiddels verdacht worden van het in gevaar brengen van de volksgezondheid – is destijds geen actie genomen. Ook is de melding bij de NVWA niet geregistreerd als een toezichtskwestie, maar alleen als een mogelijk strafbaar feit.

Dat blijkt uit antwoorden van minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) en staatssecretaris Martijn van Dam (Landbouw, PvdA) op vragen van de Tweede Kamer over het fipronilschandaal. In de Kamer bestaat grote ongerustheid over de illegaal gebruikte insecticide die in eieren terecht is gekomen en over de rol die de NVWA gespeeld heeft.

Het was al bekend dat de toezichthouder een tip had gekregen over het gebruik van fipronil om bloedluizen bij kippen te bestrijden. En dat de NVWA daar in november geen gevaar voor de volksgezondheid in zag. Nog niet duidelijk was dat de tipgever Chickfriend specifiek genoemd had.

Omdat dit bedrijf mogelijk de wet overtrad was de melding door de NVWA wel doorgestuurd voor strafrechtelijk onderzoek. Maar toen de Belgische voedselwaakhond fipronil in eieren had aangetroffen en in juni bij de NVWA aanklopte, kwam de tip uit november niet boven in de toezichtssystemen. Dit heeft het onderzoek en het uit de handel nemen van eieren vertraagd. De bewindspersonen zeggen toe te onderzoeken hoe dit kon gebeuren. De resultaten daarvan worden eind van dit jaar verwacht.

Uit de antwoorden blijkt ook dat zonder de actie van de Belgen waarschijnlijk niet aan het licht zou zijn gekomen dat fipronil werd gebruikt in de kippenstallen van bijna 150 Nederlandse bedrijven.

Een groep pluimveehouders heeft de NVWA aansprakelijk gesteld voor de geleden schade, die in totaal geschat wordt op honderden miljoenen euro’s. Circa 1,5 miljoen gezonde kippen zijn vergast omdat hun eieren geen waarde meer hadden.

Bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van producten die ze op de markt brengen. Chickfriend weigerde pluimveehouders te vertellen waarmee ze bloedluis bestreden. Kippenboeren hadden echter in een openbaar register kunnen zien dat Chickfriend niet gecertificeerd was, schrijven de bewindspersonen.

De Tweede Kamer is gerustgesteld dat het gevaar voor de volksgezondheid met het uit de handel nemen van mogelijk besmette eieren is geweken. De Kamer wil nog wel snel met de bewindspersonen in debat over de kwestie. Een verzoek van de Partij voor de Dieren om, een deel van, de Kamer daarvoor terug te roepen van zomerreces wordt gesteund door een meerderheid van in ieder geval VVD, CDA en SP. Zij willen het debat nu vanwege de ernst van de kwestie, maar ook omdat staatssecretaris Van Dam per 1 september aan een nieuwe baan begint bij de publieke omroep. D66 is er niet uitgesproken voor, maar zal het debat niet blokkeren.

Aanvulling (17 augustus 2017): in de eerste versie van dit artikel ontbrak dat D66 een snel debat niet zal blokkeren. [red.]