Column

Licht ontvlambare symbolen

Gaat die Amerikaanse beeldenstorm ook naar ons overslaan? Coen, Bontekoe en Hein: vooralsnog staan ze solide op hun sokkels. In Den Haag is Johan de Witt zelfs wat opgepoetst, geflatteerd met verse geraniumbakken. Zondag komt Jort Kelder hier namelijk een krans leggen. Het hele weekend is er historisch vertier rond het Binnenhof, met koetsen en kostuums, ridders, jonkvrouwen… Het Wilhelmus zal ook wel niet van de lucht zijn.

Een voorproefje van Rutte III, dat ons historische bewustzijn wil vergroten? Verbijsterend: voeren de formateurs echt opnieuw die discussie uit 2006, over de geschiedeniscanon, waar het Wilhelmus al lang in zit? Net als de slavernij overigens, waar de nieuwe coalitie expliciet géén extra lessen over wil. Donderdag vierde Indonesië 72 jaar onafhankelijkheid. En Curaçao herdacht de opstand tegen de slavernij door Tula in 1795. Bij ons werd die volksheld ook herdacht: met welgeteld één lezinkje.

Nee, laten we vooral naar de Gouden Eeuw koekeloeren. Het vreemde is dat ze de conservatieve kiezers hiermee een plezier dachten te doen. De honende reacties, ook uit rechtse gelederen, laten zien wat een dwaze misrekening dat was.

We hebben niks met dat malle volksliedriedeltje. En hooguit een enkele halvegare identificeert zich met die langharige sik-snor-dragers en hun plooikragen. Niemand krijgt, als hij aansluit voor de Coentunnel, woeste visioenen van driemasters met driekleuren. Noch van massaslachtingen op de Banda-eilanden.

Dat het publiek dol blijft op die koetsen en jonkvrouwen heeft niets met nationale trots te maken, maar alles met verkleedfeestjes en festivaldrift. Gladiatoren, zeerovers of de Wezens van Arda: ook geen lieverdjes, maar we spelen ze graag na.

Verre geschiedenis krijgt vanzelf iets feeërieks. Het ideologisch verschil tussen de prins- en staatsgezinden is ervan afgesleten, net als het bloed in de strijd met Engeland of Spanje, net als de slavernij. Het kwalijke van die gelekte coalitieplannen is dat ze die neutraliteit teniet willen doen door historische symbolen weer ideologisch op te laden, ditmaal in dienst van onze saamhorigheid.

Dat maakt ze licht ontvlambaar. Onvermijdelijk kermen er straks contrastemmen om een Wilhelmusverbod. Het lied is immers racistisch, seksistisch en retekwetsend voor interseksuelen. U zult zien hoe hartstochtelijk we dan van ons volksliedje houden! Het zal onze nieuwe Zwarte Piet zijn. Zoals Coen en Bontekoe dat worden zodra iemand er een pikhouweel in hakt.

Terwijl ze net zo argeloos decoratief waren geworden. Niks mis met extra geschiedenislessen, maar maak ze feitelijk in plaats van vaderlandslievend of anderszins emotioneel. Misschien doceren we dan ooit nog eens even neutraal over de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog. En fietsen we zorgeloos onder het IJ door een Tulatunnel.