Opinie

Amerika: niet langer stabiel en kalm maar irrationeel en gevaarlijk

De internationale crisis die president Trump aanwakkert, raakt verweven met zijn binnenlandse problemen. Dat kan leiden tot irrationeel gedrag dat de vrede bedreigt, denkt .

Twee types atoomkelders in de uitverkoop bij Bomb Shelter Mart in Los Angeles. Foto: AP Photo / Don Brinn

De bewering dat Amerika een ‘bedreiging voor wereldvrede’ vormt, is al jarenlang de hoofdmoot van de Russische en Iraanse propaganda. Voor wie in het westelijk bondgenootschap gelooft is het pijnlijk om te erkennen dat dit idee inmiddels een kern van waarheid bevat. Onder Donald Trump lijkt Amerika een gevaarlijk land.

De afgelopen week heeft Trump zich bezondigd aan nucleaire va-banquepolitiek inzake Noord-Korea, vage dreigementen geuit over militair ingrijpen in Venezuela en in eigen land geflirt met blanke racisten. Hij toont het volstrekte tegendeel van het stabiele, voorspelbare en kalme leiderschap dat de Amerikaanse bondgenoten van Washington verwachten.

Vooral het nu al beruchte dreigement van Trump dat Noord-Korea ‘vuur en furie’ riskeert van een ‘met scherp geladen’ Amerika, was onverantwoordelijk. Ook als dit dreigement bluf is, zet hij de Amerikaanse geloofwaardigheid op het spel en riskeert hij een escalatie uit te lokken door het bewind van Kim Jong-un, dat raketten tot vlak bij het Amerikaanse grondgebied van Guam dreigt af te vuren.

Twee families laten zien hoe ze een nucleaire aanval en de gevolgen daarvan uit gaan zitten, Los Alamos, N.M, 1962.
Foto: AP
Twee schuildkelderproducenten bestuderen de specificaties voor een schuilplaats van glasvezel in Locust Valley, N.Y, 1961.
Foto: AP
Een nieuwe gasmasker voor burgers wordt geïnspecteerd door Generaal-Majoor Stubbs in het Pentagon, januari 1959.
Foto: AP Photo

Nog schrikbarender is dat de regering-Trump openlijk speelt met het idee van een preventieve aanval op Noord-Korea – met het argument dat een Kim met atoomwapens niet meer afgeschrikt kan worden. Maar als Amerika op afschrikking kon vertrouwen om de atoomdreiging van Stalins Rusland en Mao’s China te bedwingen, kan het dat toch zeker ook met Kims Noord-Korea. Alle eerdere presidenten hebben het idee van een preventieve aanval op landen met atoomwapens verworpen – om overduidelijke redenen.

De internationale crisis die Trump aanwakkert, raakt steeds meer verweven met de binnenlandse problemen waardoor zijn regering wordt bestookt. Het onderzoek door oud-FBI-directeur Robert Mueller naar Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen komt almaar dichter bij de inner circle van de president. Het Congres is vastgelopen en het Witte Huis is een carrousel van ontslagen en intriges. En inmiddels is er politiek geweld in de straten, met blanke racisten en neonazi’s die in Charlottesville betogers aanvallen en zelfs vermoorden – terwijl de president vanaf een golfbaan ontwijkende en tweeslachtige uitspraken doet.

Elf vragen en antwoorden over Noord-Korea: We moeten het nu toch echt over Noord-Korea hebben.

Het gevaar is dat deze crises allemaal tot één versmelten en een belaagde president in de verleiding brengen zijn binnenlandse problemen te doorbreken door een internationaal conflict aan te gaan. Juist deze week gebruikte Sebastian Gorka, een omstreden medewerker van het Witte Huis, de Noord-Koreaanse crisis om de binnenlandse critici van Trump te laten inbinden. Tegen Fox News zei hij: „Tijdens de Cubaanse raketcrisis stonden wij achter JFK. Dit is als de Cubacrisis. We moeten eendrachtig zijn.”

Gorka speelt met de gedachte dat de Amerikanen zich bij een oorlogsdreiging achter de president zullen scharen en bij iedereen met enig historisch besef horen dan de alarmbellen te gaan rinkelen. Regeringen die met een binnenlandse crisis kampen, zijn vaker geneigd tot buitenlands avonturisme.

Wie hoopt dat de Amerikaanse ‘Deep State’ Trump in bedwang zal houden, maakt zich waarschijnlijk schuldig aan wensdenken

Zo voelde de Duitse regering die Europa in de Eerste Wereldoorlog stortte een acute dreiging van binnenlandse politieke vijanden. Maar op de dag dat de oorlog uitbrak, sprak een opgetogen Kaiser tot het volk: „Ik herken geen partijen of kampen meer; vandaag zijn we allemaal Duitse broeders.” Of zoals Gorka het dus vorige week verwoordde: „Dit zijn de momenten waarop we als volk eendrachtig moeten zijn.”

Leiders die onder zware binnenlandse politieke druk staan, gedragen zich ook eerder irrationeel. Tijdens de Watergate-crisis kreeg het leger van leden van het kabinet van Richard Nixon de opdracht hun eerst te raadplegen voordat een presidentieel bevel tot een atoomaanval zou worden uitgevoerd. Helaas is het niet duidelijk dat elke Amerikaanse functionaris – toen of nu – het recht heeft tegen de president in te gaan als hij besluit kernwapens in te zetten.

Buitenstaanders rest de hoop dat de ‘grote mensen’ in de regering-Trump de president in toom weten te houden. Maar in het openbaar is het weerwerk tegen Trumps oorlogsdreigementen in elk geval opmerkelijk zwak, niet alleen binnen de regering, maar ook in het Congres.

Een showmodel van een nieuw type schuilkelder voor families in Milwaukee, Wis., 1958.
Foto: AP
Times Square, New York, is leeg op een hond en een politieagent na tijdens een test van het luchtalarm in 1961.
Foto: AP Photo / Bob Goldberg

Herbert McMaster, de nationale veiligheidsadviseur van de president, heeft de oorlogshitserij van Trump op televisie verdedigd. Intussen is generaal McMaster zelf doelwit van de blanke nationalistische vleugel van de aanhangers van de president, die hem verwijten dat hij een aantal van hun bondgenoten in de Nationale Veiligheidsraad heeft ontslagen.

Vorige week, toen de Noord-Koreaanse crisis opliep, was #SackMcMaster (‘Ontsla McMaster’) trending op Twitter – een poging van de nationalisten om hun nieuwe vijand uit het Witte Huis te verdrijven. Dit is totaal het tegendeel van de sfeer die in het Witte Huis zou moeten heersen bij de mogelijke dreiging van een atoomconflict in de Stille Oceaan.

Wie hoopt dat de Amerikaanse ‘Deep State’ Trump in bedwang zal houden – of zelfs zijn terugtreden zal afdwingen – maakt zich waarschijnlijk schuldig aan wensdenken. Ontzetting uit zijn ambt blijft een enorm moeilijk karwei en dreigt tot een verdere radicalisering te leiden. In de binnenlandse politiek, maar ook in het gevoerde buitenlands beleid van de VS.

Een laatste verontrustende gedachte is dat de opkomst van Trump steeds meer een symptoom lijkt van een bredere crisis in de Amerikaanse samenleving, die ook niet zal verdwijnen als Trump weg is uit het Oval Office.

De dalende levensstandaard van veel gewone Amerikanen en de verschoven samenstelling van de bevolking waardoor de meerderheidspositie van blanke Amerikanen wordt bedreigd, hebben mede geleid tot de vorming van het reservoir van boze kiezers door wie Trump is gekozen.

Voeg bij deze sociaal-economische achtergrond de angst voor internationaal gezichtsverlies en een politieke cultuur die leger en wapens vereert en u hebt het recept voor een land dat in antwoord op internationale crises misschien steeds meer ‘met scherp zal willen schieten’.

Lees ook onze serie met preppers, Nederlanders die zich voorbereiden op het naderende einde van de wereld: Voor maanden aan Noedels.