‘Als hockeymeisje moet je tegen veel dingen nee kunnen zeggen’

Documentaire In Hockeymeisjes krijgen we een uniek, intiem inkijkje bij een grote hockeyclub, waar meiden alles opgeven voor hun sport.

De meisjes A1 van hockeyclub AH&BC. Foto BNN

“Ik vind hockey wel echt veel belangrijker dan school”, zegt tiener Hanna aan de keukentafel van Sosha, vriendin en teamgenoot bij de meisjes A1 van hockeyclub AH&BC. „Ik wil natuurlijk wel een diploma en een opleiding, maar ik word liever dit jaar landskampioen.”

„Dombo”, reageert Sosha’s vader Marc Benninga lachend.

Het is één van de sleutelscènes uit de documentaire Hockeymeisjes, deze vrijdag te zien op NPO3. Een documentaire over hockey, maar eigenlijk vooral over volwassen worden en keuzes maken. Regisseur Natasja van Wijk volgde van heel dichtbij de A1 van hockeyclub AH&BC, in de volksmond gewoon Amsterdam. Het is een van de grootste clubs van het land, de club van internationals als Ellen Hoog, Kelly Jonker en Maria Verschoor. Het is een club van grote successen en een hoop Amsterdamse branie. Trainer van de A1 Eline Vermeulen trekt de vergelijking met voetbalclub Ajax, het zijn beide clubs waar mensen tegenop kijken.

De meisjes A1 van Amsterdam is een uitzonderlijk talentvolle lichting met maar liefst zeven spelers die ook in het Nederlands jeugdteam spelen. Meerdere spelers van het team hebben grote dromen. De eerder genoemde Hanna: „Olympische Spelen, Nederlands elftal, Dames 1, dat lijkt me allemaal supercool.” Het is ook een team waarin veel spelers op een kruispunt staan: ze gaan bijna studeren, blijven ze bereid om zo veel te laten voor de sport? „Vanaf de bovenbouw op de middelbare school moet je een overweging maken, je leert dan jongens kennen en je wilt uitgaan,” zegt speler Merel in de documentaire.

„Daarom wilde ik over hen een documentaire maken. Dit is zo’n talentvol team, tegelijkertijd staan al deze meiden nu voor een keuze. Het is het laatste jeugdteam voor Dames 1”, zegt regisseur Natasja van Wijk (47).

„Veel van deze meiden zaten in hun eindexamenperiode. Tegelijkertijd moesten ze drie keer in de week trainen en elke zaterdag spelen.”

Elke zaterdag spelen betekent ook vaak nee zeggen tegen feestjes en stapavonden. „Als je zaterdag een belangrijke wedstrijd hebt, kan je vrijdag niet tot drie uur opblijven.” En de combinatie topsport en gewoon naar school vraagt veel van de meiden. Keeper Zoë vertelt in de documentaire: „Op school wordt alles aangepast voor mij. Ik heb minder vakken en alles wordt rondom hockey ingepland.”

Survivor in de kleedkamer

De documentaire zit de hele tijd heel dicht bij de spelers. In de kleedkamer vlak voor de wedstrijd, als ‘Survivor’ van Destiny’s Child klinkt, in de rust wanneer er bij een achterstand harde woorden vallen. Eén van de spelers verdedigt zich met overslaande stem na een wissel. Het is zeldzaam dat je bij een grote club zo’n intiem inkijkje krijgt. „Ik had niet verwacht dat ze ons zo toelieten”, zegt Van Wijk.

Hockeymeisjes draait vooral om alles daaromheen. Spelers worden verliefd, doen examen en denken na over de toekomst

Zo’n inkijkje in een Amsterdamse club kregen we eerder toen Roel van Dalen voetbalclub Ajax van binnenuit mocht volgen tijdens het seizoen 99/00. Daar hoorden zij engelen zingen (2000) toonde een ontluisterend beeld van de topclub tijdens een rampzalig seizoen waarin Ajax vijfde werd. Jeugdspelers van pakweg 11 jaar met tranen in de ogen werden streng toegesproken door trainers. Die hardheid zie je niet in Hockeymeisjes. Er zijn felle discussies na verloren wedstrijden, zeker. En als een speler een week op de bank zit, lees je de teleurstelling van haar gezicht. Maar zo hard als toen bij Ajax wordt het niet. Als Yasmin, die af en toe al meespeelt bij Dames 1, herexamen moet doen krijgt ze een bemoedigend knikje van assistent-trainer Helen Lejeune-van der Ben: „Gaat goed komen.” Van Wijk: „Dat komt denk ik omdat er in het hockey minder geld om gaat. Geld maakt alles grimmiger. Bij het voetbal zal het voor sommige gezinnen heel belangrijk zijn als de zoon op hoog niveau gaat voetballen. Deze meiden redden zich ook zonder het hockey wel.”

Spelers Diemer en Yasmin van de A1 van AH&BC. Foto BNN

De documentaire volgt de hele tweede seizoenshelft van de A1. Van de strijd om het kampioenschap zie je maar weinig wedstrijdbeelden. Hockeymeisjes draait vooral om alles daaromheen. Spelers worden verliefd, doen examen en denken na over de toekomst. Sommigen hockeyen af en toe al mee bij Dames 1. Twee spelers die af en toe met het eerste meespelen moeten een herexamen doen. „Zij moeten soms in het weekend voor een essay op zaterdag én zondag hockeyen, dat gaat gewoon niet,” zegt één van de spelers over hun. Zij zijn bereid alles voor de sport te geven. Andere spelers, zo blijkt aan het einde van de documentaire, haken af. Speler Catrien: „Je moet tegen heel veel dingen nee kunnen zeggen, en ik ben niet zo.”

Onzeker

Jonge meiden die hun jeugd in het teken stellen van één doel is een thema dat Van Wijk intrigeert. Ze volgde eerder de 12-jarige Mies tweeënhalf jaar terwijl ze haar droom om actrice te worden najaagt. In Mies gaat naar Hollywood (2016) zien we haar auditie na auditie doen, ze leert bij een dialectcoach met een Amerikaans accent praten en volgt thuisschool om genoeg tijd over te houden voor castings. Haar vader, regisseur Diederik van Rooijen, zegt haar hoe onzeker en moeilijk het beroep is, en toch wil Mies door. „Voor zowel de meiden van de A1 als Mies ligt alles in hun leven nog open en toch hebben ze al zo’n duidelijk doel. Dat had ikzelf als kind niet. Ik vind de ontwikkeling die meiden op die leeftijd doormaken interessant, en dat zie je nog beter bij deze mensen die een droom najagen”, zegt Van Wijk.

Haar documentaires zijn in zekere mate inspirerend, maar misschien ook angstaanjagend

Haar documentaires zijn in zekere mate inspirerend. Maar het is misschien ook angstaanjagend hoe deze jonge meiden bereid zijn om zo veel leuke dingen op te geven. De kans dat de Nederlandse Mies het maakt in Hollywood is nihil en een carrière in hockey is ook onzeker. De vader van Sosha, Marc Benninga – hij won Olympisch brons tijdens de Spelen in 1988 en is nu kinderarts – zegt aan de keukentafel tegen Hanna: „Ze zijn nu zo gefocust, dat ik me zorgen maak over hoe reëel ze zijn over hoe het daarna moet.” Hockey is geen sport waarmee je je financieel onafhankelijk kan spelen. Van Wijk geeft in haar documentaires geen oordeel hierover. „Hopelijk vraagt de kijker zich dat aan het einde af.”

Waar haar afgelopen twee documentaires gaan over jonge mensen die nog aan het begin van hun carrière staan, ging Van Wijks eerste documentaire juist over het einde van het werkend leven. In Niets blijft (2011) volgde ze zuivelhuis Kors in Amsterdam-Zuid, een ouderwetse kruidenierszaak die genoodzaakt is om na 55 jaar de deuren te sluiten. Waar vrouw Sjoukje uitkijkt naar het naderende pensioen, kan man Cees maar moeilijk afscheid nemen. Het is de coming of age die Van Wijk opzoekt bij jong en oud. Ze hoopt dan ook over een paar jaar een deel 2 maken van Hockeymeisjes. „Ik ben benieuwd hoe zij zich verder gaan ontwikkelen.”

‘Hockeymeisjes’ is te zien op vrijdag 18 augustus, NPO3, 21.55-22.50u.