Nigeria zit al honderd dagen zonder president

Ziekbed

Komt president Buhari een dezer dagen naar huis? Nigeria speculeert over zijn gezondheid, nu hij al honderd dagen afwezig is.

President Muhammadu Buhari spreekt leden van zijn kabinet toe bij zijn terugkeer in Abuja, maart 2017. Foto Sunday Aghaeze/AFP

Nigeria (186 miljoen inwoners) moet het al honderd dagen doen zonder zijn president Muhammadu Buhari. Is hij op sterven na dood is of is de 74-jarige leider na drie maanden ziekteverlof weer springlevend en kan hij zijn bestuurlijke taken hervatten?

De geheimzinnigheid rond Buhari’s welzijn wekt argwaan. Diens lange afwezigheid leidde tot politiek gekonkel, met zelfs geruchten over een staatsgreep. „Kom terug of treed af”, scandeerden betogers eerder deze week in de hoofdstad Abuja, waarna tegendemonstranten hen aanvielen.

Al vier keer sinds zijn verkiezingszege in mei 2015 ging de broodmagere president Buhari op ziekteverlof in Londen. Hij liet de Nigerianen in het duister over de aard van zijn kwaal. „Ik ben nog nooit van mijn leven zo ziek geweest”, sprak de president eerder dit jaar. Hij had het over een „bloedtransfusie”. Daarna was het aan de bevolking om te speculeren of de president ooit nog zijn werk kon hervatten.

Al in mei was er veel wrevel over de geheimzinnigheid rond Buhari’s ziekte

Begin mei vertrok hij opnieuw naar Londen voor vervolgonderzoek. „Zodra de dokters me beter verklaren, kom ik terug”, luidde zijn boodschap, „ik voel me goed.” Deze terugkerende geruststellende boodschappen ten spijt kwam de president niet terug. De politieke spanningen lopen daardoor op. Eind mei onthulde Nigeria’s legerchef Tukur Buratai dat politici uit duistere motieven aan het stoken waren in het leger.

Iedere keer voor vertrek naar zijn dokters in Londen droeg Buhari zijn bevoegdheden over aan zijn vicepresident Yemi Osinbajo, een advocaat en prediker van de Pinkstergemeente. Die technocraat nam enkele drastische besluiten, maar hij moet op politieke eieren lopen om zijn baas in Londen niet te overschaduwen. Een glansrol zou hem in het machtsspel van de Nigeriaanse politiek door Buhari’s aanhangers worden kwalijk genomen.

Schijn

De geschiedenis herhaalt zich. Zeven jaar geleden bestond er onzekerheid in het hart van Nigeria’s machtscentrum door de ziekte van toenmalig president Umaru Yar’Adua. Diens vrouw legde samen met een groep politici een barricade rond zijn ziekbed om de schijn te wekken dat de stervende president nog alles onder controle had. Zelfs diens vicepresident Goodluck Jonathan mocht niet in de buurt komen. Na zijn dood slaagde Jonathan er ondanks deze pogingen van de entourage van Yar’Adua alsnog in om de macht over te nemen.

Het kernpunt van de machtsstrijd toen en nu draait om de ongeschreven regel dat om de tien jaar het presidentschap rouleert tussen het goeddeels islamitische Noord Nigeria en het overwegend christelijke zuiden. Yar’Adua, een noorderling, zat nog in zijn eerste ambtstermijn en na zijn dood zou dus een noorderling hem moeten opvolgen. Maar de zuiderling Jonathan hield zich niet aan deze afspraak. Om die reden willen aanhangers van Buhari, een noorderling, voorkomen dat vicepresident Yemi Osinbajo, een zuiderling, de macht in de schoot geworpen krijgt.

Buhari’s presidentschap is tot nu toe vrij vlak verlopen. De gepensioneerde generaal omringde zich met een kleine groep familieleden en vertrouwelingen en toonde daarmee zijn minachting voor de politieke elite in Abuja. Zijn grootste verdienste is de terreinwinst die het leger boekte in de oorlog tegen de terreurgroep Boko Haram in het noordoosten. Maar de economie verkeert al een jaar in recessie door de daling van de olieprijzen. In de onrustige Delta-regio houdt de regering militanten die de olieproductie bedreigen op afstand door hun miljoenen dollar te betalen. Maar die geslaagde afkooppolitiek, waardoor de olie-export kon toenemen, is het werk van vicepresident Yemi Osinbajo