Poetins innige band met Kim

Noord-Korea en Rusland

Kim Jong-un heeft nog maar weinig vrienden. Terwijl de crisis met de VS verder oploopt, wil Rusland de betrekkingen aanhalen.

Een Noord-Koreanse postzegel met daarop een foto van een bezoek van Kim Jong Il aan Rusland. Foto O.Popova/Zoonar/ANP

Op de heenweg Russische toeristen, op de terugweg Noord-Koreaanse arbeiders. Sinds 1 juli vaart de Man Gyong Bong-veerpont iedere woensdag en vrijdag tussen de Russische havenstad Vladivostok en de Noord-Koreaanse stad Rajin. Het vracht- en passagiersschip is eigendom van het Russische constructiebedrijf Investstroy. Het schip, waarmee Russische toeristen voor omgerekend 380 euro op excursie kunnen naar Noord-Korea is „schoon, punctueel, de bemanning is vriendelijk en er is een prachtig restaurant met een heerlijke keuken”, zo vertelde de Russische touroperator Natalia Zinina in juni aan de Russische nieuwssite Lenta.ru. De Noord-Koreaanse arbeiders wacht een ongelukkiger lot: zij worden tewerkgesteld op een Russische bouwplaats, hun verdiensten gaan rechtstreeks naar Pyongyang.

De Man Gyong Bong-veerpont is de jongste onderneming in de opbloeiende relatie tussen Moskou en Pyongyang. Eerder al werd een spoorlijn in gebruik genomen. Waar de crisis tussen de VS en Noord-Korea steeds verder oploopt, wil Rusland de betrekkingen aanhalen en positioneert het zich naast het machtige China als middle man.

Militaire oefeningen

Vorige week nog kwamen Moskou en Beijing met een voorstel om de crisis te bezweren. In ruil voor het bevriezen van de rakettesten door Pyongyang, zouden de VS en Zuid-Korea hun gezamenlijke militaire oefeningen moeten staken. In mei riep president Poetin de VS op te „stoppen met intimideren en te zoeken naar vreedzame manieren om kwesties op te lossen”. Niet dat de VS zich iets van zijn woorden aantrekken, maar Poetin heeft een breder publiek voor ogen.

Poetin zet zich al jaren in voor zijn impopulaire oosterburen. In 2014, direct na de annexatie van de Krim, schold hij 11 miljard dollar, oftewel 90 procent van Kim Jong-uns schuld aan Rusland, kwijt. In datzelfde jaar leverde Rusland 50.000 ton graan aan Noord-Korea. Vorige maand verzette de Russische VN-delegatie zich tegen de algemene lezing dat Pyongyang zijn eerste intercontinentale ballistische raket had afgevuurd en verwierp het economische vergeldingsmaatregelen.

Stalinistisch model

Kim Jong-un, die internationaal weinig vrienden over heeft, komt de Russische handreiking niet ongelegen. Niet voor niets stuurt hij Poetin, en niet de Chinese leider Xi Jinping, al drie jaar lang als eerste een nieuwjaarsgroet.

De goede betrekkingen tussen de Kims en Rusland gaan terug tot de jaren veertig, toen de communistische leider Kim Il-sung na de opdeling van het Koreaanse schiereiland zijn land inrichtte naar Stalinistisch model. Stalin op zijn beurt voorzag het Koreaanse Volksleger van modern materieel in de strijd tegen het Westen. Na de ondergang van de Sovjet-Unie stokte de Russische hulp. In plaats daarvan werd China Noord-Korea’s nieuwe steunpilaar.

Ook vandaag de dag heeft Rusland zo zijn eigen strategische belangen om Noord-Korea aan zich te binden. Weliswaar heeft Rusland, net als ieder ander land, geen enkel belang bij een dreigende kernoorlog. Maar de opstelling als ‘verstandige bemiddelaar’ past naadloos in de positie als nieuwe grootmacht die Rusland opeist op het geopolitieke toneel. Een positie die het ook in Syrië claimde, met behulp van militair vertoon.

Zo weet Moskou Trumps gebrek aan een doordachte buitenlandpolitiek handig uit te buiten. Tegelijkertijd heeft het – net als China – belang bij een militair sterk Noord-Korea als buffer tegen de door de VS gesteunde Zuid-Koreanen. Bijkomend voordeel: de crisis brengt Rusland en China nader tot elkaar. Na de rakettest van begin juli stelden beide landen dat de Chinees-Russische betrekkingen waren aanbeland „op hun beste punt in de geschiedenis ooit”.

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond dat Rusland in 2014 500 miljoen ton graan leverde aan Noord-Korea. Dat moet zijn 50.000 ton.