NRC checkt: ‘Naast je mobiel slapen slecht voor je hersenen’

Dat zei tv-presentator Philip Freriks in de quiz De Slimste Mens van vrijdag 4 augustus.

De aanleiding

Angela de Jong, tv-columnist van het AD, moet als journalist altijd bereikbaar zijn, zei ze begin deze maand in tv-quiz De Slimste Mens tegen presentator Philip Freriks. „M’n telefoon ligt naast m’n bed, iedere nacht”, aldus De Jong. Freriks merkte daarna op dat dit slecht voor je hersenen schijnt te zijn. „Als het klopt wat men heel lang heeft geroepen dat je een hersentumor krijgt van veel mobiel bellen, dan ben ik de eerste die ‘m krijgt”, reageerde De Jong. We checken of naast je mobiel slapen slecht is voor je hersenen.

En, klopt het?

Met mobiele telefoons en gezondheid zijn er verschillende dingen aan de hand, zegt een woordvoerder van het Kennisplatform Elektromagnetische Velden en Gezondheid (Kennisplatform EMV). Over het eerste zijn wetenschappers het eens: de telefoon warmt het lichaam een heel klein beetje op door elektromagnetische velden. Opwarming is meestal niet zo’n probleem voor een lichaam, dat gebeurt ook als je in de zon gaat zitten. Maar als het te veel wordt, kun je de warmte niet meer afvoeren en riskeer je bijvoorbeeld koorts. Om dat te voorkomen zijn er in de jaren 90 nieuwe zogeheten ‘blootstellingslimieten’ ingesteld, waarin is afgesproken dat een lichaam maximaal 1 graad Celsius mag opwarmen door elektromagnetische velden. Zo’n opwarming wordt als ongevaarlijk beschouwd en valt binnen de natuurlijke variatie van de lichaamstemperatuur.

„Er wordt heel veel onderzoek gedaan naar bijvoorbeeld een verband met hersentumoren of andere gezondheidsrisico’s”, zegt de woordvoerder van het Kennisplatform EMV. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) deelde de straling van het bellen met mobiele telefoons in bij de categorie ‘mogelijk kankerverwekkend’. De onderzoekers merken op dat er wat aanwijzingen zijn dat deze straling invloed kan hebben op het ontwikkelen van een hersentumor, maar dat het nooit overtuigend is aangetoond. Toeval kan bijvoorbeeld niet worden uitgesloten.

De Gezondheidsraad, een adviesorgaan voor de overheid, verwijst naar z’n laatste advies, gepubliceerd in juni vorig jaar. Daarin wordt geconcludeerd dat er geen bewezen verband is tussen langdurig en vaak gebruik van een mobiele telefoon en een verhoogd risico op tumoren in de hersenen. De commissie oordeelt tegelijk dat zo’n verband niet valt uit te sluiten. „Er zijn nog steeds heel weinig gegevens over langetermijneffecten bij mensen. Weliswaar zijn in sommige onderzoeken termijnen van dertien jaar of langer onderzocht, maar over het algemeen werden slechts weinig personen zo langdurig gevolgd”, aldus de Gezondheidsraad. Die beveelt dan ook meer onderzoek aan.

Pas het principe ‘as low as reasonably achievable’ toe, aldus de Gezondheidsraad. In andere woorden: zorg voor een zo laag mogelijke, redelijkerwijs haalbare blootstelling aan straling. „Dat gaat over bellen”, nuanceert de woordvoerder van het Kennisplatform EMV. „Wanneer je de mobiel niet actief gebruikt, zoals wanneer je ligt te slapen, geeft hij veel minder straling af. Hoe verder weg, des te lager de blootstelling.”

Conclusie

Quiz-leider Freriks zei dat naast je mobiel slapen, slecht schijnt te zijn voor je hersenen. Deelneemster Jong stelde dat „men lang heeft geroepen” dat er een verband is tussen hersentumoren en bellen. Over dit laatste zijn aanwijzingen, maar is er geen sluitend wetenschappelijk bewijs. Noch is dat er van het sneller ontwikkelen van hersentumoren door het slapen naast je mobiel. Toch kan het geen kwaad om de blootstelling aan straling zo laag mogelijk te houden. We beoordelen de stelling dat naast je mobiel slapen slecht voor je hersenen schijnt te zijn in deze context als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.