GenX: mogelijk kankerverwekkend, maar niet in deze dosis

GenX in leidingwater

Alarm: er zit GenX in Haags leidingwater. Maak je geen zorgen, zegt leverancier Dunea. Maar waarom dan die melding?

Foto Bram van de Biezen/ANP

Na het drinkwater van Alblasserdam, Ridderkerk, Rotterdam, Dordrecht, Spijkenisse, Gouda en Goedereede is nu ook het water uit de kraan in Den Haag, Zoetermeer en Leiden ‘verdacht’. De mogelijk kankerverwekkende stof GenX is erin aangetroffen. Drinkwaterbedrijf Dunea maakte dit vorige week bekend. GroenLinks en PVV in Provinciale Staten sloegen dinsdag alarm. Ze willen dat Gedeputeerde Staten voorkomt dat de stof in het leidingwater komt. Moeten inwoners van de gemeenten met ‘verdacht’ water zich zorgen maken?

1 Wat is GenX en hoe komt het in het leidingwater terecht?

GenX is de naam van een technologie die door fabrieken, waaronder het bedrijf Chemours in Dordrecht, gebruikt wordt bij het produceren van teflonlagen, zoals die op de antiaanbakpan. Bij de GenX-technologie wordt gebruikgemaakt van fluorhoudende stoffen, die er samen voor zorgen dat het teflon bestand is tegen bijvoorbeeld hoge temperaturen en chemische middelen. Een deel van de fluorhoudende stoffen – de GenX-stoffen, ook wel GenX genoemd – komt na gebruik in de lucht of in afvalwater. Na zuivering door de fabriek gaat dit water naar de rioolwaterzuivering.

2 Is GenX gevaarlijk?

„Lastige vraag”, zegt Coen Berends van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). „Het gevaar van stoffen zit altijd in concentraties.” Aan de hand van onderzoek op muizen heeft het RIVM vorig jaar geconcludeerd dat GenX „mogelijk kankerverwekkend” is voor de mens, zij het alleen in heel hoge doseringen.

„Maar zo bezien is elke stof potentieel schadelijk”, zegt Berends. „Als je een theekop zout opeet, zou je dat waarschijnlijk ook niet overleven.”

Het RIVM heeft een grenswaarde van 150 nanogram – 0,00015 milligram – per liter vastgesteld voor de toegestane aanwezigheid van GenX in drinkwater. Onder dat niveau is er volgens het RIVM geen reden tot zorg.

3 Moeten mensen in Den Haag, Leiden en Zoetermeer zich zorgen maken?

Nee, zegt het RIVM. De hoeveelheid GenX in het drinkwater van Dunea zit daar met waarden tussen 4,3 en 5,3 nanogram ver onder de grenswaarde.

„Ik snap wel dat mensen ongerust zijn”, zegt Sandra Zittersteijn van Dunea, „maar hun drinkwater is gewoon goed. Anders zouden wij het niet leveren.” Ze drinkt het zelf. „En mijn kinderen ook.”

4 Waarom heeft Dunea bericht over GenX in zijn water, als de hoeveelheid niet schadelijk is?

Toen eerder deze maand bleek dat bij de collega’s van Oasen GenX in het leidingwater zat, ook in zeer lage hoeveelheden, is Dunea gaan meten. Zittersteijn: „En toen bij ons ook GenX werd aangetroffen, waren we wel verplicht dat onze klanten te melden. Een stof als GenX hoort in principe niet in het drinkwater te zitten, ook niet in kleine hoeveelheden.” Ze verzekert: Dunea wil alleen maar zorgen wegnemen, en niet aanwakkeren.