Column

Hoe Han en Hans de kabinetsformatie doen

Gerrit Zalm heeft de gemoederen weer tot bedaren gebracht. De vier politieke leiders, hun secondanten en hun twee gasten in de formatie-onderhandelingen zwijgen. Een van de gasten, VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer heeft enige consternatie veroorzaakt. Hij is op de stoel van Mark Rutte (VVD) gaan zitten. Met opzet. „Even een stukje ontwrichting in het politieke proces brengen zoals dat ook in de economie gebeurt”, zal hij later zeggen als de kranten hun reconstructies maken van deze dag. „En om te laten zien wie de baas is in Nederland.”

Dat laatste is niet goed gevallen aan tafel. Maar ja, zo is Hans, weten ze. Hart op de tong. De andere gast, FNV-voorzitter Han Busker kijkt geamuseerd toe hoe De Boer, met gespeelde nederigheid, zijn gewezen plaats aan tafel inneemt.

Zalm schraapt zijn keel. Hij zegt: Hans en Han, wij zoeken oplossingen voor een reeks medisch-ethische kwesties. Hoe zien jullie dat als sociale partners?

Huh? Oud-politieman Busker kijkt speurend naar de schilderijen. Zit daar een verborgen camera van PowNed? De Boer doet alsof hij opstaat. „Ik zit zeker in de verkeerde formatie?”

Had ik jullie toch mooi in het ootje genomen, schatert Zalm, die zich in een adem door herpakt. Wie trapt af?

„We hebben wat meegenomen”, begint Busker. „Maar geen afspraken over hervorming van pensioen en arbeidsmarkt”, valt De Boer hem bij. „Kom eerst zelf maar met voorstellen”, vervolgt Busker. „Dan bekijken we die. De FNV is een belangenclub, geen politieke partij. Mijn leden zien niks in slechte Haagse akkoorden.” „En als jullie niet opschieten, doen mijn leden dat ook niet”, voegt De Boer toe. „Dan maken ze liever afspraken met hun ondernemingsraad. Of met de bonden, die staan met de dalende leden toch lekker zwak… Sorry Han, grapje.”

Zit daar een verborgen camera van PowNed?

Zalm vraagt wat de twee dan wel bij zich hebben. De Boer grijpt onder zijn stoel en schuift een pak Mariakaakjes en een doos bonbons naar het midden van de tafel. „En wat mag dit betekenen”, vraagt Zalm.

„Dit zijn jullie keuzes”, zegt De Boer. „Kies je de koekjes, dan kies je zuinigheid met vlijt. De jaren vijftig.” „Kies je de bonbons, dan kies je voor gratis graaien in het begrotingsoverschot”, vult Busker aan. „Dan is het hier en nu genieten.”

„En wat is ons advies?” Busker kijkt de tafel rond, laat een stilte vallen en zegt: „Doe allebei.” „Maar maak nu eens slímme keuzes”, maant De Boer op luide toon. De tafel schrikt ervan.

„Denk aan de economie van de toekomst. Steek extra geld in research. Graai dat geld desnoods bij elkaar met een lening bij beleggers. Geldt ook voor de energietransitie en een serieuze investeringsagenda. Ons plan ligt al meer dan een jaar klaar, maar het enige dat ik hier hoor is: njet, njet, njet. Blijf de kosten van de gezondheidszorg beheersen.”

„Regel niet alles dicht in een regeerakkoord. Geef Han en mij ook ruimte om zaken te doen. En als ik helemaal eerlijk ben: stop met miezemauzen over die sociaal-ethische kwesties. Leven en dood laten zich niet oplossen per regeerakkoord. Laat dat los. Van de wieg tot het graf alles regelen via de overheid, daar zouden we toch mee stoppen, Mark? Laat het initiatief aan de Tweede Kamer.”

Stop met miezemauzen over die sociaal-ethische kwesties

„Nog één ding. Jullie weten dondersgoed dat Nederlanders zich in veel opzichten onzeker voelen. Over werk, pensioen, omgangsvormen op straat, integratie, migratie, discriminatie, de kansen van hun kinderen. Dus kom niet met nog meer onzekerheid. Of willen jullie het laatste kabinet van de middenpartijen zijn voor het populisme jullie brodeloos maakt?”

Herrie alom. Zalm hamert af. „Hans, we moeten nu echt gaan”, sust Busker. „We komen d’r wel uit. Tot Prinsjesdag.”

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.