Elementaire poëzie

Periodiek systeem

Het vakblad Science eert de elementen van het periodiek systeem met een eigen haiku.

Periodic table of the elements. Background illustration.

De nietigheid van de mens in het onmetelijke heelal; daarover gaat ‘elementaire poëzie’. Het academische tijdschrift Science geeft dat literaire genre een nieuwe betekenis met de publicatie van een periodiek systeem dat elk element eert met een eigen haiku.

Een haiku is een van oorsprong Japans gedichtje van drie regels met respectievelijk vijf, zeven en vijf lettergrepen. ‘het druppelen van/ een waterkraan beklemtoont/ de stilte in huis’, aldus een bekende haiku in het Nederlands (van Willem Hussem).

Voor Science ging de Britse dichteres en auteur van ‘speculatieve fictie’ Mary Soon Lee aan de slag. Voor titanium, element 22, dichtte ze: Aerospace stalwart,/ is the stratosphere enough?/ Or only the stars? (‘Rots der ruimtevaart/ is stratosfeer je genoeg?/ of slechts de sterren?’) En over koolstof (6): Show-stealing diva,/ throw yourself at anyone,/ decked out in diamonds (‘Show stelende stoot/ gooit zichzelf op iedereen / gehuld in briljant’).

En voor het ongrijpbare ununennium, element met atoomnummer 119 dat zou moeten bestaan maar nog nooit is gevonden of gemaakt: Will the curtain rise?/ Will you open the eighth act?/ Claim the center stage? (‘Gaat ’t gordijn omhoog?/ Open jij ’t achtste bedrijf?/ op ’t hart der bühne?’). Het is een verwijzing naar een nieuwe, achtste ‘periode’ (regel) van het periodiek systeem waarop ununendium zou komen.

Bekijk hier alle haiku’s: vis.sciencemag.org/chemhaiku

Het periodiek systeem is vaak aangepast sinds de Russische scheikundige Dmitri Mendelejev in 1869 een eerste versie presenteerde. Dat het uit zijn context wordt gelicht is ook niet voor het eerst. Bussen en taxi’s met de elementen lokken studenten naar een bèta-opleiding in Oxford. De tabel is, zo heeft Pieter Steinz in Made in Europe al laten zien, gebruikt om van alles en nog wat in te ordenen: van muziekbands tot lettertypes en Harry Potter-personages. Acteur Daniel Radcliffe kun je trouwens op internet The Elements zien zingen, een muzikale ezelsbrug voor het complete periodieke systeem.

Herman Van Rompuy, oud-voorzitter van de Europese Raad, die probeerde de ‘ingetogenheid’ en het ‘gebrek aan ijdelheid’ van de haikudichter als politicus over te nemen. De Belg schreef meerdere haikubundels, maar werd vooral bekend door zijn ‘gelegenheidshaiku’s’ bij Europese toppen en een Nuclear Security Summit (NSS).

Na dat evenement las Van Rompuy zijn haiku voor: „Twee dagen weg/ De wereld is veranderd/ De fruitboom bloeit.” Na zijn laatste termijn als voorzitter dichtte hij over de Unie: „An Indian summer/ but Europe still in the storm/ Twenty-seven tough guys.” Na zijn werk voor de EU benoemde Japan Van Rompuy tot ‘haiku-ambassadeur’.

Mocht Van Rompuys opvolger, de Pool Donald Tusk, nog wat kracht nodig hebben om die ‘27 zware jongens’ te temmen, dan kan hij die wellicht putten uit de Science-haiku over het keiharde metaal wolfraam (tungsten): Illuminated/ the twentieth century,/ glowing with such pride (‘Voorzag van licht het/ twintigste centennium/ gloeit met zulke trots.’)

Zelf inspiratie gekregen? Deel je eigen haiku op Twitter onder #ChemHaiku