Waarom sterren zo snel schade aan de stembanden oplopen

In de zangwereld woedt een schoolstrijd: komt stembeschadiging door overbelasting of doordat sterren niet adequaat hebben leren zingen?

Adele tijdens de 59ste uitreiking van de Grammy Awards in LA afgelopen februari. Foto Lucy Nicholson/Reuters

Het is zo’n bericht dat je regelmatig leest: ‘zanger(es) X heeft een concert moeten afzeggen wegens overbelastte stembanden’. Het overkomt alle sterren wel een keer, of soms meerdere keren: Sam Smith, Anouk, Shakira, Frans Bauer, Mick Jagger, Elton John. Adele moest begin juli nog de laatste twee concerten van haar wereldtournee afzeggen wegens beschadigde stembanden.

Als verklaring wordt gezegd dat stembanden van artiesten door de enorme druk en een slopend tourschema veel sneller overbelast raken. Daardoor ontstaan poliepen, cystes op de stembanden en soms zelfs een bloeding als zangers te vaak hun toevlucht nemen tot steroïde-injecties om zich met een verkoudheid door een concert te slepen.

Meer en meer sterren laten zich, zoals Adele zes jaar geleden, opereren aan de stembanden, een uiterst riskante operatie. Sinds Adele onder het mes ging en daar niet geheimzinnig over deed, is de operatie van zijn stigma af. Haar chirurg heeft inmiddels meer dan zevenhonderd artiesten onder zijn mes gehad, waaronder vele beroemdheden die daar nu ook voor durven uit te komen.

Is het overbelasting of slechte training?

In een interessante longread betoogt voormalig operazangeressen Lisa Paglin en Marianna Brilla dat dit soort operaties slechts een tijdelijke verlichting geeft. De kans is groot dat de stembanden, twee sterke spieren, opnieuw beschadigen als iemand op dezelfde manier blijft zingen als voor de operatie. Daarin zit het echte probleem zeggen beiden: we zijn anders gaan kijken naar wat iemand tot een goede zanger(es) maakt.

Het ‘belten’, het zingen op groot volume waar Adele onder andere zo bekend mee is geworden, is de nieuwe standaard geworden. Paglin en Brilla bepleiten terugkeer naar een zangmethode van begin twintigste eeuw toen beroemde operazangers als Beniamino Gigli nog amper kampten met stemproblemen. Overigens is het allemaal niet de schuld van Adele; de echte schuld ligt bij Verdi, Wagner en Puccini.

Lees in deze longread: Why do stars like Adele keep losing their voices? van Bernard Warner bij The Guardian waarom deze componisten de zwarte piet krijgen toegeschoven (4859 woorden, leestijd 25 minuten).