De Koningin van de Ochtend op Rapenburg 110

NRC publiceert elk weekeinde een levensbeschrijving van iemand die recent is overleden. Deze week Rie Schild-De Groen (1922-2017), de hospita van een Minerva-huis in Leiden.

Uitsnede, foto Universiteit Leiden

In het oer-Leidse stadsdialect, met z’n vet aangezette r-klank (bijna als een w uitgesprwoken), klonk het vrijwel dagelijks over het statige Rapenburg: „Nou here, de klere!”, gevolgd door een buitendeur die zij met een dreun dichtsloeg.

Rie Schild-de Groen had haar dagelijkse klus weer geklaard. In studentenhuis ’t Heerenhoeckje, een bolwerk van het Leidse corps Minerva, regeerde zij ruim zestig jaar als Koningin van de Ochtend. Hoe diep „de heertjes” (haar woorden) de nacht tevoren op de sociëteit ook waren doorgezakt, aan de gezamenlijke koffieronde om half 10, met Rie als stralend orakelend middelpunt, viel niet te ontkomen. Haar wapenspreuk: „’s Avonds een vent, ’s ochtends een vent.”

Na de koffie volgde haar dagelijkse schoonmaak- en vooral inspectieronde. In Rapenburg 110 had zij de huistaken strak verdeeld. Klus, bijvoorbeeld: vuilnis afvoeren. Niet gedaan? Lik op stuk: Rie stortte, zoals vooraf door haar aangekondigd, de hele vuilnisbak uit in de kamer van de taakverzaker. „Want ja, als je waarschuwt en vervolgens niks doet, nemen ze binnen de kortste keren een loopje met je. Nou, niet met Rie, dus”, zei ze drie jaar geleden in een NRC-interview.

Ze was getrouwd met de groenteboer van Rapenburg 90, maar weigerde in de winkel te staan. „Het zakenleven was niks voor mij. Dan moet je ‘ja en amen’ zeggen tegen de mensen, en ik ben recht voor z’n raap.” Ze bleef doen wat ze van jongs af aan deed: huizen schoonmaken, waaronder studentenhuis ‘Rap 110’. Hier noemde niemand haar ooit werkster; haar functieaanduiding was er ‘hospita’.

Foto universiteit Leiden

Na sluiting van de winkel, ergens in de jaren 60, verhuisde het echtpaar naar Oegstgeest. Van daaruit fietste zij, tot ver voorbij haar negentigste verjaardag, vijfmaal per week naar de Leidse binnenstad. Drie huizen verderop woonde jarenlang student/kroonprins Willem-Alexander, die wel eens met z’n corpsvrinden telefoneerde en soms Rie aan de lijn kreeg. „Dan zei ie: Met Van Buren. Ik zat er gelijk bovenop: Hou toch op vent, ik weet heus wel wie je bent”, zei ze in 2007 tegen een universitaire webredacteur.

Mogelijk ligt hierin haar grootste verdienste, als verkoelende kracht in een vaak heetgebakerd milieu. Ze overleed op 25 juli. De overlijdensadvertentie in deze krant telde de namen van 120 heren die zich „dankbaar” toonden voor haar „veelzijdige levenslessen”.

NRC publiceert elk weekeinde een levensbeschrijving van iemand die recent is overleden. Het kan gaan om bekende of onbekende mensen, uit binnen- of buitenland; om mensen die zich verdienstelijk hebben gemaakt voor de maatschappij of mensen die op een andere manier zijn opgevallen. Suggesties voor de rubriek zijn welkom op necrologie@nrc.nl.