Niemand weet of je scherm mag aanraken

Telefoon achter het stuur

Mag je wel of niet het scherm van je mobiel bedienen tijdens het rijden? Het hof in Leeuwarden buigt zich nu over deze kwestie.

Wat mag je nou wel en niet met je telefoon achter het stuur? Niemand lijkt het meer te weten. Het Openbaar Ministerie gaat in beroep tegen een uitspraak van de kantonrechter over telefoongebruik in de auto, waarin het zélf gelijk gekregen heeft. Dat bevestigt een woordvoerder. Wat is er aan de hand?

Vorig jaar beboette een politieagent in Sneek een man die rijdend zijn telefoon bediende („nieuw type Nokia met touchscreen”), terwijl die in een handsfreehouder op het dashboard bevestigd zat.

De automobilist ging in beroep tegen de boete van 239 euro. Hij had zijn telefoon helemaal niet vast, protesteerde hij bij de kantonrechter. Aanraken staat gelijk aan vasthouden, stelde het Openbaar Ministerie (OM) – en je telefoon vasthouden terwijl je rijdt, is verboden.

De kantonrechter ging mee in die redenering, en daar zit het OM nu mee in zijn maag. Want geldt dit nu voor iedereen? Mag niemand meer rijdend zijn scherm aanraken, ook niet om bijvoorbeeld de telefoon op te nemen voor een handsfree gesprek?

Het OM gaat nu in beroep tegen zichzelf om daarover duidelijkheid te krijgen. Het gerechtshof in Leeuwarden zal zich over de casus buigen. „We zijn niet van standpunt gewijzigd, maar een uitspraak van het gerechtshof weegt zwaarder dan een uitspraak van een kantonrechter”, zegt een woordvoerder van het OM. „Voor wij ons beleid aanpassen en de politie nieuwe instructies geven, wachten wij eerst ook die uitspraak af.”

Gekke situatie

Dat levert een gekke situatie op. Want mag je nu wel of niet je scherm aanraken in de auto? En hoe zit dat met navigeren via een app zoals Google Maps? „Dat weten we niet totdat er een uitspraak van het hof is”, zegt de OM-woordvoerder. „Maar we raden het niemand aan.”

Ook de politie kan het niet vertellen. „Wij geven agenten in ieder geval geen instructie om het aanraken van het scherm te beboeten”, zegt een woordvoerder. Maar het kán dus wel gebeuren, zoals in Friesland bleek.

Dus wat moet je nu als automobilist? Denk aan al die taxichauffeurs die navigeren met hun mobiele telefoon. De grootste taxicentrale van Nederland, TCA in Amsterdam, reageert bij navraag verbaasd. „Is dat nu verboden? Onze chauffeurs hebben ingebouwde navigatie, maar sommigen gebruiken ook hun telefoon erbij. Ik ga het in de nieuwsbrief zetten.”

Ver opgerekt

Wat je wel en niet mag met je telefoon in de auto is onduidelijk. Dat komt omdat de wetgeving is verouderd, zegt Koos Spee (70), voormalig landelijk verkeersofficier van justitie. „De wet stamt uit 2002”, zegt hij. „Toen waren er geen touchscreens en spraakherkenning, navigeerde niemand met zijn telefoon en stuurde je geen e-mail of app’jes.”

De wettekst wordt met de uitspraak van de kantonrechter wel erg ver opgerekt, zegt Spee. „Het zou me verbazen als het hof hierin meegaat.”

Hoe kan je tot die tijd bellen in de auto zonder kans op een boete? Handsfree bellen is in Nederland toegestaan, bijvoorbeeld met een ingebouwde carkit in de auto, of via spraakherkenning. Maar met een afstandsbediening je telefoon opnemen, mag weer niet: dat wordt door het OM gezien als een verlengstuk van de telefoon. En bellen met ‘oortjes’ in? Dat blijkt niet eenvoudig uit te zoeken. „Ik vroeg het me zelf ook al af”, zegt de woordvoerder van het OM. „Daar is geen eenduidig antwoord op. Het verschilt per geval.”

In andere landen is daar wel specifieke wetgeving over, schrijft de ANWB. In Italië bijvoorbeeld is het niet toegestaan om met twee oortjes in te rijden, maar met één oortje mag weer wel.

De uitspraak van het hof in Leeuwarden kan ook hier van invloed op zijn. Want hoe ruim mag je het begrip ‘vasthouden’ uitleggen? De wet zegt er alleen over: „Onder vasthouden wordt verstaan het in de hand houden van de telefoon, het tussen oor en schouder geklemd houden van de telefoon, etc.” Eerder bepaalde een rechter al dat een mobiele telefoon tussen je hoofddoek en je oor vastgeklemd houden ook als ‘vasthouden’ wordt gezien. Wellicht dat je scherm aanraken daar binnenkort bijkomt.

Eten, drinken en roken mag

Wat mag er tot die tijd dan in ieder geval wél in de auto? Je TomTom gebruiken, of een ander navigatiekastje. Dat besloot het hof in 2010. Want wat is het verschil met een telefoon? Met een TomTom kun je niet bellen.

Verder kun je zonder probleem eten, drinken, roken en make-up aanbrengen: zolang je maar geen ‘afwijkend rijgedrag’ vertoont, mag het. Maar let wel op: in Spanje en Frankrijk is dat allemaal verboden achter het stuur, waarschuwt de ANWB. Net als – om maar iets te noemen – het dragen van teenslippers.