Kabinet wist van gif maar informeerde de Kamer niet

Fipronilschandaal

Het kabinet verzweeg informatie wegens een strafrechtelijk onderzoek. Tweede Kamerleden reageren ontevreden.

Het kabinet wist sinds enige weken dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) al afgelopen november een tip had gekregen dat het verboden middel fipronil werd gebruikt voor het reinigen van pluimveestallen. Maar het kon de Tweede Kamer daar vanwege een strafrechtelijk onderzoek niet over informeren. Dat schrijven demissionair minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) en staatssecretaris Martijn van Dam (Landbouw, PvdA) donderdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Woensdag bracht het Belgische voedselagentschap FAVV naar buiten dat Nederland al sinds vorig jaar zou hebben geweten van het gebruik van het bestrijdingsmiddel, dat in eieren terecht is gekomen. Tot dan toe werd aangenomen dat de Nederlandse autoriteiten pas na een melding uit België in juni op de hoogte waren dat het bestrijdingsmiddel illegaal is ingezet.

De bewindspersonen bevestigen nu, net als de NVWA, dat daar in november inderdaad een anonieme tip is binnengekomen. De inschatting was destijds dat er „geen aanwijzingen” waren dat fipronil in eieren terecht kon komen en er dus „geen acuut gevaar” bestond voor de volksgezondheid. Toen is wel erkend dat het verboden gebruik van het middel mogelijk strafrechtelijk vervolgd kon worden, maar is niet fysiek gecontroleerd of het ook in eieren zat. Schippers en Van Dam werden destijds niet geïnformeerd.

De Tweede Kamer had eerder gevraagd wat de bewindspersonen wanneer wisten over de kwestie. De tip uit november werd destijds verzwegen „in het belang van het onderzoek”. Kamerleden zijn ontevreden over de reactie van de bewindspersonen. „Ze hadden toch, zonder schade te doen aan het specifieke bedrijf, een paar eieren kunnen checken op fipronil”, zegt Rik Grashoff (GroenLinks). Tjeerd de Groot (D66) heeft er begrip voor dat deze ene tip niet leidde tot onmiddellijk ingrijpen, „maar intussen werkte 1 op de 5 pluimveehouders met het middel, en dat is dus ook niet uit de reguliere controles gebleken”. Ook Jaco Geurts (CDA) vindt het onvoorstelbaar dat „met de enorme hoeveelheid controles en certificering” de kwestie niet eerder aan het licht kwam.

De Europese Commissie kondigde deze vrijdag aan een bijeenkomst te willen met EU-ministers en toezichthouders over het fipronilschandaal.

De twee eigenaren van het bestrijdingsbedrijf Chickfriend, dat fipronil als reinigingsmiddel gebruikte in pluimveestallen, zijn donderdag opgepakt door de inlichtingen- en opsporingsdienst van de NVWA. Zij worden verdacht van „het in gevaar brengen van de volksgezondheid” en het „voorhanden hebben” van een in de landbouw verboden bestrijdingsmiddel, zo meldde het Openbaar Ministerie. Ook de Belgische opsporingsdiensten zijn betrokken bij het onderzoek.

Uit berichtgeving van NRC bleek vorige week dat Chickfriend fipronil bewust aanschafte bij een Belgische leverancier. Ook dit bedrijf en een Nederlandse handelaar zijn onderwerp van het strafrechtelijk onderzoek.