Dit zou wel eens de eclips van 1097 kunnen zijn

Op een rotstekening in New Mexico is mogelijk een zonsverduistering van bijna duizend jaar geleden te zien.

University of Colorado Boulder

De Verenigde Staten zijn al helemaal in de ban van de totale zonsverduistering die daar op 21 augustus zal plaatsvinden. Een emeritus hoogleraar aan de universiteit van Colorado doet een duit in het zakje. Volgens astrofysicus J. McKim Malville heeft hij in New Mexico een meer dan duizend jaar oude afbeelding gevonden van een eclips.

Het gaat om een rotstekening in de Chaco Canyon. Daar bestond rond het jaar 1000 een hoog ontwikkelde landbouwbeschaving met architectonisch imposante centra die onder archeologen bekend staat als de Anasazi-cultuur. De Pueblo-indianen, die tegenwoordig nederzettingen bewonen in het zuidwesten van de VS, zijn waarschijnlijk nazaten van de grondleggers van deze cultuur.

De afbeelding, die door een Anasazi-artiest is uitgesneden in een rotsblok, toont een schijf met wilde slierten aan de randen. Volgens Malville zien we hier de corona of externe atmosfeer van de zon die alleen met het oog zichtbaar is bij een eclips. Dit, zegt Malville, zou wel eens een voorstelling kunnen zijn van de totale zonsverduistering op 11 juli 1097.

Massa-uitstoot van de zon

Een van de grotere uitstulpingen, dacht Malville, zou een ‘coronale massa-uitstoot’ (CME) kunnen voorstellen, een eruptie van miljarden tonnen plasma uit de zon, die optreedt in perioden van maximale zonne-activiteit. Samen met de Spaanse hoogleraar José Vaquero van de universiteit van Extremadura ging Malville dit na.

Zij onderzochten daarvoor onder meer jaarringen van oude bomen op het isotoop C14. Via kosmische straling die doordringt in de aardse atmosfeer variëren de hoeveelheden C14 met het optreden van zonnevlekken. Hoe meer zonnevlekken - een aanwijzing voor verhoogde zonne-activiteit - hoe minder C14. De twee raadpleegden ook opgetekende waarnemingen met het blote oog van zonnevlekken, die in Chinese kronieken duizenden jaren teruggaan.

Wat bleek? De zon was rond de eclips van 1097 zeer actief. Malville en Vaquero publiceerden hun bevindingen in het tijdschrift Archaeometry.