Gouden ketting leidt demonstranten naar relschoppers

Kaliningrad

Geruchten doen al jaren de ronde dat vandalen worden betaald om demonstraties te verstoren. Activisten in Kaliningrad vonden bewijs.

Politieagenten op 12 juni. Foto AP

Een goudkleurige schakelketting. Meer was niet nodig om de titoesjki van Kaliningrad te ontmaskeren.

Op 12 juni gingen tienduizenden Russen de straat op om te protesteren tegen corruptie van de regering. In de Russische exclave Kaliningrad liep de betoging uit de hand toen uit de kluiten gewassen herrieschoppers begonnen te duwen en te trekken. Er vielen klappen, een demonstrant werd geslagen. De politie deed niets.

Dergelijke vandalen worden in Rusland titoesjki genoemd – een term die stamt uit de Oekraïense opstand van 2013, waar de regering-Janoekovitsj voetbalvandalen en criminelen inhuurde om demonstraties tegen de regering uiteen te jagen.

Ook in Rusland worden demonstraties regelmatig verstoord door hooligans en gespierde jongens uit de sportschool. Dat gaat als volgt: titoesjki slaan een paar willekeurige demonstranten in het gezicht. Met een beetje geluk verweren die zich, zodat de politie moet ‘ingrijpen’. De demonstranten worden afgevoerd, de relschoppers gaan vrijuit.

Lees ook over de demonstraties: Is dit de generatie die Rusland gaat veranderen?

Al jaren gaat het gerucht dat de titoesjki worden betaald door de overheid, maar tot nog toe had niemand daarvoor bewijs. Tot nu.

Na de vechtpartij in Kaliningrad vond een demonstrant een goudkleurige schakelketting op straat. Het soort ketting dat geliefd is onder sportschooljongens. Jakov Grigoriev, een activist van de beweging ‘Open Rusland’, besloot op onderzoek uit te gaan. Hij plaatste een foto van de ketting op Vkontakte en tot zijn niet geringe verbazing meldde de eigenaar zich vrijwel meteen.

We waren aan het werk, zegt de jongen met het petje. Ze hadden ons geld gegeven.

Grigoriev stelde een ontmoeting voor en liet zich vergezellen door enkele sterke vrienden met een videocamera. „We konden zo druk op ze uitoefenen, want wij waren met een heel groepje”, vertelt Grigoriev.

De video van de ontmoeting geeft de gespannen sfeer goed weer. De eigenaar van de ketting, een jonge jongen met een petje een bodywarmer, kijkt schichtig terwijl een activist hem en zijn vriend ondervraagt.

„We waren aan het werk”, zegt de jongen met het petje. „Ze hadden ons geld gegeven”.

„Wie waren die mensen, die jou hebben betaald?”

De vriend mompelt wat, kijkt de andere kant op.

„Hebben ze je gezegd dat je mensen moet slaan?”

„Kweenie. Doe die camera uit, dan vertel ik het je.”

Maar ook zonder camera wil de jongen niet vertellen wie zijn opdrachtgevers waren. Wel onthulde hij zijn beloning: 1.000 roebel (14 euro). „Ik dacht dat het veel meer zou zijn”, zegt Grigoriev. „Voor 1.000 roebel begaan ze een strafbaar feit, nemen ze het risico op een celstraf. Debielen zijn het.”

De jongen van de schakelketting bleek een 20-jarige inwoner van Kaliningrad, zo ontdekten Grigoriev en zijn collega-activisten. Inmiddels heeft de Russische justitie een van hen gehoord. Of het tot een strafrechtelijk onderzoek komt, is de vraag, maar het effect van het filmpje is nu al te merken. Grigoriev: „Op 2 juli hadden we een demonstratie. De titoesjki waren er ook, maar ze hielden zich koest.”

Bekijk hieronder de ondervraging van de titoesjki. Onder de video staat een vertaling: