Commentaar

Venezuela heeft geen socialistische heilstaat nodig maar democratie

De voor president Nicolás Maduro van Venezuela succesvol verlopen installatie van een nieuwe Grondwetgevende Vergadering, afgelopen vrijdag, leidde tot een verheviging van de crisis waarin dit land verkeert. Het ooit welvarende OPEC-land, dat beschikt over ’s wereld grootste bewezen oliereserves, is inmiddels door wanbeleid en corruptie praktisch bankroet. Tachtig procent van de bevolking leeft in armoede. Onvoldoende medische zorg, ondervoeding en zelfs honger zijn normaal geworden. Ondertussen leeft een kleine bovenlaag van dit land, dat formeel nog steeds een socialistische heilstaat is, in fabelachtige rijkdom. Reden genoeg voor breed gedragen ontevredenheid, uitmondend in onrust en straatrellen, die langzamerhand het aanzien krijgen van een stadsguerrilla waarbij explosieven tot ontploffing gebracht worden in de buurt van de zwaar bewapende oproerpolitie.

Maduro, die door de Amerikaanse regering openlijk tot dictator is bestempeld, treedt steeds harder op tegen de oppositie. Oppositieleiders worden opgepakt en opgesloten. Het recht op demonstratie is opgeschort. Bij gewelddadigheden op straat zijn inmiddels zeker 120 doden gevallen. Volgens de VN zijn gewapende overheidsfunctionarissen verantwoordelijk voor de helft van dit aantal slachtoffers.

Om het land onder zijn controle te brengen, heeft Maduro al geprobeerd het parlement, dat gedomineerd wordt door de oppositie, uit te schakelen met gebruikmaking van het Hooggerechtshof. En nu heeft die nieuwe Grondwetgevende Vergadering, waarin de Socialistische Partij de meerderheid heeft, de bevoegdheid het gekozen parlement opzij te zetten. Gevolg is dat de hevigheid van de protesten alleen is toegenomen. Er was afgelopen zondag zelfs even sprake van rebellie binnen de strijdkrachten.

Ofschoon deze snel werd neergeslagen, was de actie van kapitein Juan Carlos Caguaripano en zijn mannen veelzeggend. The New York Times schrijft over een mogelijke splijting binnen het leger, dat in Venezuela de werkelijke macht in handen heeft. Een expert omschreef het land deze week in NRC

Niet valt uit te sluiten dat Venezuela afstevent op een burgeroorlog, omdat naast het gerommel binnen de strijdkrachten ook de oppositie inmiddels stappen heeft genomen op weg naar een parallelle regering. Daarbij zal de oppositie zich gesteund voelen door de verklaring die afgelopen dinsdag werd ondertekend door twaalf landen, waaronder Brazilië, Canada en Mexico, in de Peruaanse hoofdstad Lima, waaruit moet blijken dat Venezuela in de eigen regio niet meer gezien wordt als een democratie.

Sancties gericht tegen de president persoonlijk, zoals de VS inmiddels hebben ingesteld, kunnen een mogelijke burgeroorlog niet voorkomen. Maduro, en de militairen die hem steunen, worden hierdoor slechts gesterkt: het kapitalistische Amerika is immers al sinds zijn voorganger Hugo Chávez volksvijand nummer één. Verdere escalatie kan alleen worden voorkomen door Venezuela zelf – met hulp van landen in de regio. Mogelijk kan ook de Europese Unie een bemiddelende rol spelen bij het bieden van een uitweg aan Maduro. Ook Nederland zou hierbij zijn diensten kunnen aanbieden. Venezuela is ten slotte het grootste buurland van het Koninkrijk der Nederlanden in het Caraïbisch gebied. Het komt er nu op aan dat Maduro de boodschap van de Verklaring van Lima begrijpt en accepteert. Het is tijd om te gaan.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.