Nieuw gevonden reuzelangnek woog zoveel als veertien olifanten

Patagotitan mayorum

In het zuidelijke puntje van Argentinië is een ontzaglijk groot, zeer compleet skelet gevonden van waarschijnlijk de grootste dinosaurus ooit.

Een replica van een dinosaurus in het American Museum of Natural History in New York. Foto Mary Altaffer/AP

Waarschijnlijk de grootste dinosaurus ooit gevonden, dat is de langnekdino Patagotitan mayorum. Veertig meter lang, schofthoogte zeker een meter of zes. Twee van die reuzenreptielen achter elkaar zijn even lang als een intercity-trein, en ze zouden met hun ruggen boven de bovenleiding uit torenen. Woensdag verscheen de wetenschappelijke beschrijving van de reus, in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the Royal Society B.

Patagotitan is een sauropode, de groep dino’s met een lange nek en staart en zware poten als een olifant. Alle grootste dino’s op aarde zijn langnekken, en veel daarvan zijn gevonden in Argentinië. Patagotitan leefde 101 miljoen jaar geleden, in het Krijt.

Het was de bloeitijd van de reuzenlangnekken. Maar Patagotitan is met een geschat gewicht van circa 69.000 kilo (veertien Afrikaanse olifanten) waarschijnlijk de grootste van allemaal. Vergelijken is lastig, omdat van de concurrenten veel minder beenderen bewaard zijn gebleven. Het skelet van Patagotitan mayorum is behalve ontzaglijk groot ook zeer compleet.

Veehoeder vond het skelet

De Patagonische langnek wekte al ontzag sinds het begin van de opgravingen in 2012. Een veehoeder vond in 2008 een bot op de ranch La Flecha (‘De Pijl’) van de familie Mayo, midden op de Patagonische vlakte. Het duurde nog vier jaar tot er een paleontoloog kwam kijken – de veehoeder was inmiddels overleden. Maar na die valse start kwam er een grootschalige opgraving. Uiteindelijk vond een team onder leiding van het paleontologisch museum in Trelew (Argentinië) de resten van zes individuen, waardoor ze nu een groot deel van het skelet in handen hebben. Het grootste dijbeen dat is gevonden, is 2,4 meter lang en zo dik als een forse volwassen man.

De afgelopen jaren werd Patagotitan, die tot woensdag als naamloos fossiel door het leven ging, al een beroemde dino. De BBC maakte de documentaire Attenborough And The Giant Dinosaur (2016) over de opgraving, met Sir David als presentator. En in het American Museum of Natural History in New York is sinds vorig jaar januari een replica van het skelet te zien. De originele beenderen zijn in bezit van het museum van Trelew.

Visserslatijn: wie was de grootste?

Onderzoeksleider José Carballido laat in het wetenschappelijk artikel zien dat er tussen 110 en 90 miljoen jaar geleden een groep nauw verwante langnekdino’s bestond, die enorme afmetingen bereikten. Er hebben veel soorten langnekdino’s geleefd (van 150 tot 65 miljoen jaar geleden), en de meesten hadden een lichaamsgewicht van ‘slechts’ 12 tot 20 ton. Maar juist in de Argentijnse groep waartoe Patagotitan behoorde, werden de dino’s ineens drie keer zo groot, met lichaamsgewichten van 40 ton of meer – en met uitschieters naar meer dan 60 ton.

Carballido zoekt in zijn artikel naar een verklaring. Het was sowieso een tijd waarin veel diverse soorten ontstonden, maar waarom? Was het het warmere klimaat? De opkomst van bloeiende planten? Een solide uitleg is er niet.

Volgens zijn ontdekkers voert Patagotitan de ranglijst van de 60-tonners uit die bloeitijd aan – zij noemen hem stellig „de grootste soort tot nog toe beschreven”. Dat is geen keihard cijfer. Zijn belangrijkste concurrent Argentinosaurus, ook gevonden in Patagonië, is door sommige paleontologen iets zwaarder geschat (71-73 ton). Maar omdat van die dino veel minder beenderen bewaard zijn gebleven, zijn schattingen gevoelig voor visserslatijn.

Argentinosaurus had een langer dijbeen (2,5 meter) maar door beschadigingen is niet goed te zien of het ook dikker was – en dat is juist belangrijk voor schattingen van het gewicht. Team-Caraballido betoogt: de wervels van Patagotitan zijn 10 procent groter dan die van de buurman. Dus de dino van Trelew, die is de grootste.