‘Nederland reageerde te traag op gif’

Fipronilschandaal

Volgens Belgische autoriteiten wist Den Haag in november van fipronil in de pluimveesector.

Foto Patrick Huijsman/ANP

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kreeg al in november vorig jaar een melding over illegaal fipronilgebruik bij pluimveehouders in Nederland. Dat bevestigde de NVWA woensdagmiddag na uitlatingen van de directeur van het Belgische voedselagentschap FAVV en de Belgische ministers Ducarme (Landbouw) en De Block (Volksgezondheid) in het Belgische parlement, dat eerder die dag hun rol in de fipronilcrisis besprak. Tot nu toe werd aangenomen dat de NVWA pas van fipronilgebruik in de pluimveesector wist na een tip van de Belgische toezichthouder in juni.

De drie baseerden zich op een nieuw rapport van het Belgische voedselagentschap, waarin de instantie schrijft „per toeval” in het bezit te zijn gekomen van twee nota’s van 22 en 25 juli dit jaar. Daarin zou de NVWA aan de betrokken bewindspersoon rapporteren over het gebruik van fipronil, dat niet toegestaan is bij dieren waarvan vlees of eieren bedoeld zijn voor consumptie.

„Uit deze nota’s blijkt duidelijk dat Nederland al vanaf einde 2016 op de hoogte was van de problematiek van fipronil en het gebruik ervan in de Nederlandse pluimveesector en op legbedrijven in het bijzonder”, schrijft het FAVV. In hetzelfde rapport wordt de NVWA door het FAVV verweten „traag” te reageren op verzoeken om „informatie en ondersteuning”.

Op de Belgische aanpak van de fipronilcrisis kwam internationaal veel kritiek omdat besmette eieren via België en Nederland opdoken in verschillende Europese landen. Het FAVV zou te traag hebben gereageerd op de eerste signalen van de fipronilbesmettingen begin juni. België stelde EU-lidstaten pas na zes weken op de hoogte van het probleem terwijl dat volgens de Europese Commissie meteen had gemoeten vanwege mogelijke gevaren voor de volksgezondheid.

Ook voor die vertraging wijst minister Ducarme nu naar Nederland. Het FAVV zou de NVWA zeker vijf keer om de klantenlijst van het Nederlandse bedrijf Chickfriend hebben moeten vragen. Het FAVV wilde nagaan of Chickfriend, dat ervan verdacht wordt zo’n 150 Nederlandse pluimveebedrijven illegaal met fipronil te hebben behandeld tegen bloedluis, ook klanten in België had. Maar de communicatie verliep „niet vlot”. Ducarme: „Als het Nederlandse agentschap bepaalde informatie sneller had doorgegeven aan het Belgische, hadden we sneller kunnen werken.”

Anoniem signaal

NVWA-inspecteur-generaal Rob van Lint bevestigde woensdagmiddag in een korte schriftelijke verklaring dat de toezichthouder in november een „anoniem signaal” had ontvangen over het „illegaal gebruik” van fipronil bij het schoonmaken van stallen ter bestrijding van bloedluis.

De NVWA zegt dat het toen geen „weet” had van besmetting van eieren. „Op dat moment waren er geen aanwijzingen voor acute risico’s voor de voedselveiligheid. Er was geen enkele aanwijzing dat fipronil ook in eieren zou kunnen zitten.” Waarom daar geen aanwijzingen voor zouden zijn, wordt niet uiteengezet. Het is ook niet bekend of de stallen waar in november al fipronil werd geconstateerd, ook door Chickfriend zijn gereinigd. De NVWA wilde woensdag verder niet reageren.

Het is niet duidelijk of demissionair minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) en demissionair staatssecretaris Martijn van Dam (Landbouw, PvdA), hierover sinds november waren geïnformeerd.