Miljoenen huurders in VS moeten hun huis uit

Huisuitzettingen

Wie zijn huur niet betaalt, staat snel op straat. Het wordt nu een ware epidemie.

Foto Michael Kienitz

Vijf dagen was Alexis Dukes (31) te laat met het betalen van haar huur van 645 dollar (550 euro). En nu wil haar huisbaas haar het huis uit zetten. De alleenstaande moeder van vier kinderen, onder wie een meisje van een maand oud, weet wat haar boven het hoofd hangt. Ze heeft het drie keer eerder meegemaakt.

Ze moet zich dinsdagmiddag melden voor een vernederende zitting in de rechtbank. Als de huisbaas gelijk krijgt, rijden binnen een paar dagen een politieauto en verhuiswagen voor. Alle spullen die zij en haar kinderen niet kunnen dragen, worden meegenomen. De koelkast, speelgoed, kleren. Vanaf dat moment gaat het huis op slot, en slaapt ze met haar kinderen op straat.

Alexis Dukes zit nerveus tegenover rechter Ellen Brostrom, in het Eviction Court in Milwaukee, in de Amerikaanse staat Wisconsin. Deze rechtbank beslist elk jaar over het lot van zo’n 20.000 huurders met een betalingsachterstand. In vrijwel alle gevallen worden ze het huis uit gezet.

Volgens een recente berekening zijn de huren in vijftien jaar met 66 procent gestegen.

Alexis heeft haar baby op de arm. Haar vierjarige dochter speelt, tot ergernis van de rechter, met de microfoon. Aan de andere kant zit de huisbaas, bladerend in een groot dossier. Hij is goed voorbereid, zoals de meeste huisbazen dinsdag.

Eviction Court is een symptoom van een betrekkelijk nieuw fenomeen in de Verenigde Staten: miljoenen Amerikanen kunnen hun huurwoning niet meer betalen. Elk jaar worden twee tot drie miljoen Amerikaanse huurders hun huis uit gezet. Dat gebeurt met name in gesegregeerde steden als Milwaukee, waar het verschil tussen arm en rijk groot is.

Hun aantal neemt snel toe. De huurprijzen stijgen explosief in de Verenigde Staten. Volgens een recente berekening zijn de huren in vijftien jaar met 66 procent gestegen. Tegelijkertijd zijn Amerikanen nauwelijks meer gaan verdienen. Een kwart van de huurders is inmiddels meer dan de helft van het inkomen kwijt aan huur.

Uitzettingen bij huurders waren tot voor kort schaars. Maar in een paar jaar tijd is het een epidemie geworden, zegt Raphael Ramos, een advocaat in Milwaukee die huurders bijstaat. Vooral in de Afro-Amerikaanse wijken van Milwaukee komen uitzettingen veel voor.

Foto Michael Kienitz

Alexis Dukes woont in een vrijstaand huisje in het armoedige westen van de zwaar gesegregeerde stad. „Alle huizen om mij heen zijn al eens aan de beurt geweest”, zegt ze. Het verloop is zo groot, dat ze haar buren niet meer kent.

Er is een industrie rondom uitzettingen ontstaan.

Advocaat Raphael Ramos.

De crisis op de koopwoningmarkt van 2008 tot 2012 was een zaak van nationaal belang. In de nasleep van de kredietcrisis werden enkele miljoenen Amerikanen hun huis uit gezet. Die markt heeft zich hersteld, zegt Ramos, maar alleen voor huiseigenaren. Het uitzetten gaat gewoon door, maar dan in stilte. „Er is een industrie rondom uitzettingen ontstaan. Huiseigenaren kunnen iemand uitzetten die net te laat is met betalen. Het huis verhuren ze vervolgens aan iemand anders, waardoor ze dubbele huur ontvangen, en de borgsom houden.”

Vooral Afro-Amerikaanse alleenstaande moeders zijn het slachtoffer, beschrijft Harvard-socioloog Matthew Desmond in zijn boek Evicted, over de uitzettingscrisis van Milwaukee. Het boek won dit jaar een Pulitzer Prize. Desmond: „Zoals de gevangenis de levens van mannen uit arme zwarte buurten domineert, hebben uitzettingen de levens van vrouwen bepaald. Arme zwarte mannen worden opgesloten. Arme zwarte vrouwen buitengesloten.”

Een vrouw moet haar huis uit. Foto Michael Kienitz

Duizelingwekkend tempo

Rechter Ellen Brostrom moet in Eviction Court in duizelingwekkend tempo zaken als die van Alexis Dukes afhandelen. Tientallen mensen heeft ze dinsdag al voor zich gehad. Bijna altijd krijgt de huisbaas gelijk. Een jong echtpaar dat zegt nooit een aanmaning te hebben gehad. Een alleenstaande moeder die het geld uitgaf aan een kapotte auto. Brostrom kijkt gepijnigd als ze, keer op keer, het slechte nieuws moet vertellen.

„Het spijt me echt voor u.”

„Heeft u dan niemand om naartoe te gaan?”

„Ik wou dat ik iets voor u kon doen, mevrouw.”

Een jonge Afro-Amerikaanse man is een maand geleden bij een overval in zijn borst gestoken, bij zijn hart. Hij is pas dinsdag uit het ziekenhuis ontslagen. De huisbaas wilde hem het huis uit zetten. De man gaat staan, en trekt zijn T-shirt omhoog. Hij laat een gigantisch litteken zien. „Ik was bijna dood. Hoe had ik moeten betalen, edelachtbare?” Brostrom geeft hem gelijk, maar hij is een uitzondering.

De zaak van Alexis Dukes is, juridisch, eenvoudiger. Ze was te laat met betalen, en volgens de wet mogen huurders al na vijf dagen hun huis uit gezet worden. „Dit was niet de eerste keer. Ik heb haar al eens eerder uitgezet”, zegt de huisbaas, een man van middelbare leeftijd.

Dukes: „Ik heb alleen een uitkering. Ik ben arbeidsongeschikt. Hoe moet ik alle rekeningen betalen?”

De huisbaas: „Niemand in Amerika leeft gratis, edelachtbare.”

Omdat huurders vrijwel nooit een advocaat kunnen betalen, heeft Raphael Ramos sinds kort een noodkantoortje naast de rechtszaal ingericht. Het kantoortje wordt betaald door een federale rechtsbijstandsdienst, om de crisis het hoofd te bieden. Daar staan Ramos en enkele andere advocaten elke dag zo’n tien huurders bij, pro deo.

Ik was bijna dood. Hoe had ik moeten betalen, edelachtbare?

Een huurder in de rechtszaal.

Voor het kantoortje staat een rij, zoals altijd. Niet iedereen kan geholpen worden. Ramos: „Huurders winnen hun zaak eigenlijk nooit. Maar we kunnen wel over betere voorwaarden onderhandelen. Soms slepen we er een afkoopsom uit, of een uitstel van een week. Soms zorgen we ervoor dat iemand niet als wanbetaler wordt geregistreerd, want daarmee zijn je kansen verpest.”

Veel huurders zitten vast in vieze, slecht onderhouden huizen, zegt Ramos. „Ze durven niet te klagen, want uitzetting hangt altijd boven hun hoofd. Ze kunnen ook niet sparen voor iets beters, want al het geld gaat op aan de huur.”

Alexis Dukes heeft geen advocaat. Ze is alleen met haar vader en twee kinderen gekomen. Zij staat door haar eerdere uitzettingen geregistreerd als wanbetaler. Rechter Ellen Brostrom probeert wat, met de moed der wanhoop.

Foto Michael Kienitz
Foto Michael Kienitz

„Heeft u iemand die voor u kan zorgen?”

Alexis haalt haar schouders op. „Nee”, fluistert ze.

„Ik zie dat u uw vader heeft meegenomen”, vraagt Brostrom. „Kan die niets voor u doen?”

„Mijn vader heeft een klein flatje. Ik heb vier kinderen.”

„Wat gaat u straks dan wel doen?”

„Op straat leven, denk ik.”

„En uw baby dan?”

Alexis haalt weer haar schouders op. Ze kijkt naar de grond.

Rechter Brostrom wrijft over haar gezicht. Ze geeft Alexis nog drie weken, dan moet ze het huis uit. De huisbaas staat woedend op. Hij wil protesteren, maar wordt gesust door de rechter. Ze richt zich tot Alexis: „Ik kan echt niet meer voor u doen. Ik vind het vreselijk om dit te moeten zeggen.” Een tik met de hamer, en Alexis kan gaan. De straat wacht.