Hoop op hervormingen Iran getemperd

Iraans kabinet

President Rohani werd gekozen op een hervormingsgezinde agenda, maar de conservatieve geestelijke leiders trekken aan de touwtjes. Tot verdriet van zijn achterban bestaat Rohani’s kabinet louter uit oudere mannen.

Van de nieuwe golf van hervormingen waarop de kiezers van de Iraanse president Rohani hadden gehoopt na diens verkiezingszege in mei komt voorlopig weinig terecht. Rohani stelde zijn liberale achterban dinsdag hevig teleur door een kabinet te presenteren dat uit louter mannen bestaat, overwegend oudere heren bovendien.

„Wat is er gebeurd met deze hervormingsgezinde regering dat we nu zelfs moeten bedelen om ook maar één vrouw in het kabinet te krijgen?”, twitterde iemand in het Farsi.

Pas na protesten dat hij hiermee zijn verkiezingsbeloftes schond besloot de president woensdag twee vrouwen als vicepresident aan te stellen. Dat was echter louter symbolisch, want vicepresidenten maken geen deel uit van het kabinet.

Het is geen geheim dat Rohani alle benoemingen nauw heeft afgestemd met de opperste geestelijke leider, Ali Khamenei. Dat verklaart volgens critici de conservatieve signatuur van zijn ploeg. Anders dan hij had beloofd nam Rohani evenmin jongeren op in zijn kabinetsploeg.

In mei won Rohani de verkiezingen. Iraanse kiezers maakten duidelijk dat ze voortzetting willen van zijn presidentschap.

De euforie over Rohani’s zege in mei, die naar zijn aanhangers hoopten een nieuw tijdperk van liberalisering zou inluiden, is daarmee vervlogen. Sommige analisten, zoals de advocaat en mensenrechtenactivist Nasrin Sotoudeh, hadden al gewaarschuwd dat de nog altijd machtige conservatieve geestelijken zich extra schrap zouden zetten om hervormingen te blokkeren. Zij houden immers de macht over het justitiële apparaat.

Jongere broer Rohani aangehouden

Het lijkt dan ook geen toeval dat Hossein Fereydoun, de jongere broer van Rohani, vorige maand werd gearresteerd op verdenking van corruptie. Fereydoun, politiek adviseur van zijn broer en voormalig Iraans gezant in Maleisië, zou rentevrije leningen hebben ontvangen en verantwoordelijk zijn geweest voor de benoeming van een bankdirecteur met een hoog salaris. Fereydouns arrestatie was volgens liberalen echter politiek gemotiveerd. Rohani’s conservatieve critici daarentegen begroetten die met gejuich. Fereydoun heeft een andere achternaam dan zijn broer omdat die later de naam Rohani (Geestelijke) aannam. De jongere broer werd later na betaling van een zeer hoge borgsom vrijgelaten.

De Iraanse kiezer beloonde Rohani voor zijn gematigde koers en zijn hervormingsbeleid. „Laat de mensen zelf hun pad naar de hemel kiezen.”

Een veeg teken was ook dat Khamenei Rohani’s vorige regering onlangs verweet te mild te zijn geweest tegenover een cultuur van ‘verwesterlijking’, die in Iran zou oprukken. Een zeer onwenselijk fenomeen, vindt Khamenei.

Rohani heeft intussen niet alleen met binnenlandse tegenwind te kampen. Terwijl zijn kiezers hadden gehoopt op betere betrekkingen met het Westen, wordt met name de relatie met Washington steeds killer. In een interview met The Wall Street Journal dreigde president Trump zelfs dat hij bij de komende evaluatie van Irans naleving van de nucleaire deal met de VS en vijf andere partijen het Congres een negatief advies zou geven. Hoewel Trump vanaf het begin zeer sceptisch heeft gestaan tegenover het nucleaire akkoord, heeft zijn regering sinds zijn aantreden al twee keer een positief oordeel afgegeven over de mate waarin Iran het akkoord naleeft.

Trump boos om raketlancering

Trumps ongenoegen was onder meer gewekt door een recente raketlancering van Iran en door de omvangrijke militaire interventie van Iran in Syrië ten gunste van president Assad. Die raket, gebruikt om een satelliet in omloop te brengen, was volgens de VS ook geschikt voor het aanbrengen van een kernkop. Een schending van een VN-resolutie, betoogden de Amerikanen, die steun kregen van de Britten, Fransen en Duitsers.

Lees ook: Floris van Straaten ging vlak na de bekendmaking van de voorlopige uitslag de straat op in Iran. “Hij is de minst slechte van het stel.

De Europeanen zijn echter niet van zins om het nucleaire akkoord met Iran op te zeggen, ook omdat ze economisch veel winnen na de opheffing van de sancties. De Fransen lopen hierbij voorop. Vorige week tekende Renault een contract ter waarde van 780 miljoen dollar om 150.000 auto’s in Iran te produceren, nadat het energiebedrijf Total enkele weken eerder al een contract van een miljard dollar had getekend om een gasveld in de Golf te exploiteren. Het waren twee successen die Rohani uitstekend kon gebruiken.