Niet slim genoeg in de grote races

WK atletiek

Sifan Hassan had volgens de wetten der logica wereldkampioen op de 1.500 meter moeten worden. Op het moment surprême in Londen brak haar gebrek aan wedstrijdgogme weer op en werd ze slechts vijfde.

Sifan Hassan treurt na haar finale op de 1.500 meter in Londen. Ze liep lang op kop, maar werd slechts vijfde. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Sifan Hassan keek verdwaasd om zich heen, luisterde naar de vraag die ze niet hoorde en vertrok spoorslags. „Ik weet het niet” was het enige dat ze kon uitbrengen, nadat de atlete vijfde was geworden op de 1.500 meter. Vijfde, op haar afstand, dat maakte Hassan tot een ontgoocheld mens, die even niet wist wat ze op deze aardbol te zoeken had. Geen wereldtitel, terwijl ze in aanloop naar de WK die afstand had gedomineerd. Het sportleven kan onbarmhartig zijn.

Tot een vijftigtal meters voor de finish liep Hassan nog voorop, met naast zich de Keniaanse olympisch kampioen Faith Kipyegon, die getraind wordt door de Nederlander Bram Som. Er ontspon zich een fascinerend gevecht om de wereldtitel, waarin Hassan zichzelf uiteindelijk opblies en Kipyegon vrij baan gaf. De Keniaanse hapte eveneens naar haar laatste adem, maar had net dat pietsie meer inhoud om wél wereldkampioen te worden.

Alsof ze nog niet genoeg was vernederd door haar grote rivale, werd Hassan op de valreep ook nog gepasseerd door de Amerikaanse Jennifer Simpson (zilver), de Zuid-Afrikaanse Caster Semenya (brons) en de Britse Laura Muir. Vijfde. Wat moet ze met een vijfde plaats? Dat is niks, heeft geen waarde. Wat een deceptie.

Analyserend rest de vraag of Hassan wel zo slim heeft gelopen. Had ge brek aan wedstrijdgogme haar opnieuw opgebroken? Het leek erop, want ze nam 600 meter voor het einde de leiding, voerde het tempo moordend hoog op en schonk haar concurrenten een fijne slipstream. Waar haar voorheen werd verweten te voorzichtig te zijn, besluit ze in Londen, indachtig het dwingende advies van haar nieuwe trainer Alberto Salazar, het initiatief te nemen. Maar kwam Hassan niet te vroeg op kop? De vraag stellen is hem beantwoorden. Wederom gaf ze er blijk van onder grote druk de wedstrijd niet te kunnen ‘lezen’. Als het er daadwerkelijk om spant is Hassan gewoon niet slim en sterk genoeg.

Goed onder Hoedt

Mathematisch lijkt Hassan haar overstap naar Salazar nog geen vooruitgang op te leveren. Ze zou zoveel beter zijn geworden, zegt ze zelf en zeggen veel kenners. Maar onder haar Nederlandse trainer en ontdekker Honoré Hoedt liep ze haar persoonlijk en nationaal record van 3.56,05 minuten. Onder Hoedt werd ze Europees kampioen veldlopen. Onder Hoedt werd ze zowel Europees kampioen in- als outdoor. Onder Hoedt werd ze wereldkampioen indoor. Onder Hoedt won ze twee jaar terug brons op de WK in Beijing. Onder Hoedt ging het, gemeten naar de resultaten, gewoon goed.

En onder Salazar? Ja, Hassan loopt goed, wint Diamond-Leaguewedstrijden en glorieerde op de Fanny Blankers-Koen Games in Hengelo, maar miste maandagavond in Londen op onthutsende wijze de wereldtitel. Natuurlijk, ze wordt nog maar tien maanden begeleid door Salazar, maar de voortekenen wijzen niet op een significante progressie.

Mateloos storen

Dat zal Hoedt deugd doen. In zekere zin, want de Arnhemse looptrainer, die Hassan als ongepolijst talent ontdekte bij een veldloop in Soest, stoort zich mateloos aan de brede opvatting dat Hassan plotseling een betere loopster is geworden. Hoezo beter, repliceert Hoedt in Londen. „Zij werd in 2016 toch niet zo maar wereldindoorkampioen? En als ze in aanloop naar de Olympische Spelen bij een recreatieve wandeling in de Verenigde Staten niet haar hamstring had gescheurd zou ze in Rio de Janeiro goud hebben gewonnen, daar ben ik van overtuigd.”

Hoedt is niet rancuneus, zegt hij. Geenszins, want iedere atleet heeft het recht een andere trainer te zoeken. En Hassan en hij zijn in goed overleg uit elkaar gegaan. Maar kom bij hem niet aan met de bewering dat Salazar haar plotseling tot een superatlete heeft geboetseerd. Daarmee wordt zijn vakmanschap in twijfel getrokken. „Het grote verschil is geld”, zegt Hoedt. „Salazar en zijn loopgroep worden betaald door Nike. Als Sifan en de Atletiekunie bereid zouden zijn geweest mij ook te betalen, had ik haar de aandacht kunnen geven die ze nu in Oregon krijgt.”

Hoedt voelt zich nog steeds betrokken bij Hassan, zoals blijkt uit een bericht dat hij op de dag van de 1.500-meterfinale op Facebook plaatste. Daarin schreef de Arnhemse looptrainer te hopen „dat Sifan de gouden plak ophaalt, die in Rio de Janeiro in feite voor haar klaar lag”.

Hassan mag dit jaar niet aantoonbaar harder zijn gaan lopen, haar loopstijl is wel sterk verbeterd. Volgens de atlete een gevolg van Salazars vaststelling dat er een verschil in paslengte bestond vanwege haar minder ontwikkelde rechterbeen. De marge bedroeg volgens testen liefst twaalf centimeter. Het verschil is intussen gecorrigeerd, waarmee haar loopstijl aan symmetrie en esthetiek heeft gewonnen.

Andere strategie

Een ander verschil tussen de oude en nieuwe Hassen is haar wedstrijdstrategie. Voorheen manoeuvreerde ze zich na de start in laatste positie om in de loop van de wedstrijd op te schuiven en in de laatste ronde toe te slaan, als een leeuw die haar prooi besluipt. Haar manier om uit het gedrang te blijven. Die tactiek kostte haar in 2015 in Beijing waarschijnlijk de wereldtitel, omdat de Ethiopische Genzebe Dibaba vroeg in de wedstrijd attaqueerde en Hassan dat te laat door had, waarna ze zich bij haar inhaalrace opblies. Op gezag van Salazar zegt ze met die aanpak te hebben gebroken. Maar daar bleek in Londen niets van. Zij begon weer achteraan, met dat verschil dat ze zich sneller dan voorheen aan kop meldde om vervolgens in de oude fout van overmoedige naïviteit te vervallen.

Zal het ooit goed komen met Hassan, de loopster met een surplus aan natuurlijke aanleg? Wel als ze haar eigengereidheid onderschikt kan maken aan nadenkendheid, maar vooral als ze haar hoofd in harmonie met haar benen weet te brengen.