Hoe Heijplaat zijn kerk verloor

Brand

De ombouw van de Julianakerk gaf bewoners van Heijplaat hoop voor de wijk. Maar zondag ging de kerk in vlammen op.

De spits van de Julianakerk is ingestort, de toren staat nog. Foto ANP/Rob Engelaar

Turgut Morkoc staart naar de resten van de Julianakerk in Heijplaat in Rotterdam, die zondagavond grotendeels is afgebrand. De toren staat nog, maar de spits is ingestort en het dak en de zijmuren zijn verwoest.

Eerder die avond dronk Morkoc, een wijnhandelaar, nog een glaasje in de tuin van de kerk. Van zijn kerk, want hij had het gebouw in maart gekocht. Hij was het ook die de brand ontdekte. „Achter het oude orgel. We probeerden te blussen, maar toen de orgelpijpen naar beneden begonnen te vallen, zijn we gevlucht.”

De brandweer was er snel, maar in een oud gebouw met veel stof en kurkdroog hout is er geen beginnen aan, zegt een woordvoerder van de veiligheidsregio. Ongeveer veertig omwonenden moesten de nacht elders doorbrengen. De brandweer stuurde een NL-Alert naar mobiele telefoons in de wijde omgeving wegens de dichte rook.

Het plan was dat Morkoc in het bijgebouw zou gaan wonen en dat zijn zoon, die in Delft wordt opgeleid tot architect, zou afstuderen op projecten in de kerk zelf. „Ik vind het mooi, zo’n mystiek gebouw, een monument, om dat een beetje te veranderen”, zegt hij.

De van oorsprong Nederlandse Hervormde Kerk uit 1930 was sinds 2007 grotendeels ongebruikt – net als de twee andere kerken in het kleine tuindorp tussen de havens. Vroeger was Heijplaat, dat in opdracht van de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) werd gebouwd door architecten van de Amsterdamse School, een levendig wijkje. Er waren scholen en winkels; nu is er alleen nog een bakker, de buurtsuper is vorige maand gesloten.

„Dat is ook onze schuld”, zegt Marjan van der Horst, die bij de afgebrande kerk komt kijken. „Wij gingen er niet genoeg naartoe. Je bent zó met de auto in Pendrecht. Daar heb je alle winkels bij elkaar.”

Ze woont al tientallen járen ‘op’ Heijplaat. Het is groen, veilig voor kinderen en er is een goede school overgebleven. Twee van haar dochters wonen nog in Heijplaat.

Waterbus

Van der Horst heeft de voorzieningen in de wijk gestaag zien afnemen, maar er is iets aan het veranderen, denkt ze. Er zijn slechte woningen gesloopt, er is nieuwbouw. „En door de ontwikkeling van de RDM-werf komt er nu bijvoorbeeld ook een waterbus, die je in tien minuten naar het centrum brengt.”

Omwonenden waren blij dat Morkoc het pand had gekocht. Iemand die de kerk zou ontwikkelen, dat bracht weer wat leven in de wijk, zegt bewoner Peter de Vos.

Hij heeft persoonlijke herinneringen aan de Julianakerk. De Vos is er veertig jaar geleden getrouwd, zijn vrouw is er ooit gedoopt. Veel inwoners hebben als kind nog geknutseld en muziek gemaakt in het deel van de kerk dat vroeger als wijkcentrum werd gebruikt.

Hoe het nu verder moet, weet Morkoc nog niet: „Het woonhuis is nog wel intact. En ik moet in overleg met de gemeente of bijvoorbeeld de toren kan blijven staan.”