Google stort zich in verhit genderdebat

Diversiteit

Google ontslaat criticus van diversiteitsbeleid, tot woede van rechts Amerika. De kloof tussen Silicon Valley en conservatieven groeit.

Illustratie Ymke Pas/Studio NRC

„Het ontslaan van James Damore bewijst dat Google een monopolist is die informatie controleert en tegelijkertijd vijandig staat tegenover ideologische diversiteit.” De prominente alt-right-twitteraar Paul Joseph Watson windt geen doekjes om zijn mening over het ontslag van Damore door Google.

De Google-medewerker werd ontslagen vanwege een interne memo die hij schreef over de oorzaken voor het aanhoudende gebrek aan vrouwen in de technologiesector. De memo lekte uit, en bleek het zoveelste lont te zijn in het kruitvat van het zwaar gepolariseerde politieke debat in de Verenigde Staten.

Links vindt het een schande dat Damore in zijn betoog repte van „biologische verschillen” tussen mannen en vrouwen. Rechts ziet in het ontslag bewijs voor een „gedachtenpolitie” bij de zoekgigant. De hashtag #jesuisJamesDamore werd populair. Google kiest met het ontslag expliciet partij in de zeer verhitte discussie over diversiteit en gender.

Politiek geladen pamflet

Wie de memo van Damore met een nuchtere blik leest, kan beide standpunten in het document herkennen. Het is een behoorlijk politiek geladen pamflet waarin Damore zich beklaagt over het klimaat binnen Google, waar volgens hem elke kritiek op positieve discriminatie van vrouwen wordt gezien als „vrouwenhaat of gezeur”.

Hij beschrijft stereotypische verschillen tussen mannen en vrouwen die volgens hem de ondervertegenwoordiging van vrouwen verklaren: „Vrouwen zijn gemiddeld neurotischer. Mannen hebben een grotere hang naar status.” Maar hij nuanceert tegelijkertijd, door te benadrukken dat hij het heeft over gemiddelden, dat individuele verschillen groot zijn en dat ‘mannelijke’ en ‘vrouwelijke’ eigenschappen vaak overlappen.

Memo van James Damore

De rode lap voor de critici van het ontslag is dat Damore in zijn memo wilde afrekenen met een „politiek correcte monocultuur” bij Google. Ze wijzen erop dat het ontslag van iemand met een onwelgevallige mening precies bewijst dat zo’n cultuur er inderdaad is.

Het debat toont aan wat een splijtzwam diversiteit en gender de laatste tijd is geworden. In de Verenigde Staten maar ook in Nederland, waar de komst van genderneutrale aanspreekvormen in plaats van ‘dames en heren’ in de trein, een SIRE-spotje over ravottende jongens, en zelfs iemands mening over voetbal voor vrouwen tot polarisering leidt.

De hevigheid van de discussie rondom het ontslag van Damore legt daarnaast de groeiende kloof bloot tussen Silicon Valley en conservatief Amerika. Die kloof heeft ook economische oorzaken: veel groei in Silicon Valley is ten koste gegaan van banen in oude industrieën. De ongelijkheid tussen de technologieregio en de rest van Amerika groeit hard.

Google-topmannen (ja, vooral mannen) hebben ook in eerdere politieke discussies openlijk afstand genomen van standpunten van Donald Trump; bijvoorbeeld over het immigratieverbod uit moslimlanden. De veelal links-liberale standpunten van Google-managers leidden in juni al eens tot een kritische vraag van een aandeelhouder: of conservatieven zich nog wel welkom voelen bij de zoekmachine.

Linkse berichten voortrekken

Googles dominantie in de informatievoorziening maakt het extra pikant dat Google-topmannen zo expliciet zijn over politieke voorkeuren. Het herinnert aan een rel rondom Facebook tijdens de afgelopen campagne voor de presidentsverkiezingen. Dat bedrijf raakte in opspraak omdat het linkse berichten bleek voor te trekken in een populaire nieuwsdienst op Facebook.

Dat soort incidenten voedt het wantrouwen van rechts tegen de tech-reuzen en de algoritmes die ze schrijven, die een steeds groter deel van de informatievoorziening beheersen.

Vooral de alt-right-beweging is al langer bezig met een campagne tegen het in hun ogen „politiek correcte” Silicon Valley. Nieuwssite Breitbart gaat al dagen vol op het orgel tegen de ‘heksenjacht’ op Damore en de invloed van Google op het Amerikaanse informatiedieet.

En met Trump in het Witte Huis kan deze uit de hand gelopen discussie zeer reële gevolgen hebben voor Google. Steve Bannon, oud-hoofdredacteur van Breitbart en tegenwoordig belangrijk adviseur van Trump, ageert al langer tegen de macht van Google en consorten. Onlangs lekte uit dat hij zelfs wil dat techmonopolisten als Google en Facebook worden gereguleerd als nutsbedrijven om hun almacht te breken.

Dit soort rellen is koren op de molen van voorstanders van die politieke agenda.