PostNL wil niet concurreren om bezorging laatste brieven

Post

PostNL wil politieke actie om concurrentie op de postmarkt af te remmen. Minister Kamp werkt mee, maar de ACM niet.

Sorteercentrum van PostNL. Het aantal bezorgde poststukken daalde de laatste vijf jaar met 35 procent, het aantal bezorgde pakketten steeg met 81 procent. Foto Jeroen Jumelet / ANP

Stop met het stimuleren van meer concurrentie op de postmarkt. Voorkom dat nog meer bedrijven gaan vechten om een snel dalend aantal poststukken. Versoepel de mededingingsregels om samenwerking tussen postbedrijven mogelijk te maken.

Met die oproep richtte Herna Verhagen, topvrouw van PostNL, zich maandag tot de politiek. Opnieuw zoekt zij steun uit Den Haag. Eind vorig jaar steunde het kabinet Verhagen in haar afwijzing van een overname door het Belgische Bpost. De politieke bemoeienis was begrijpelijk, zei ze in NRC. „De Nederlandse staat mag een mening hebben over wat er gebeurt met de bedrijven die in jouw land gevestigd zijn.”

Toch is het een opmerkelijke boodschap voor een bestuursvoorzitter van een private onderneming, en een VVD-lid. Meer concurrentie leidt volgens Verhagen tot meer onderbetaalde postbodes op straat. En de postbezorging buiten de steden wordt onbetaalbaar. Concurrentie is mooi, maar niet in een krimpmarkt.

Kamp hoort Verhagen

Het verdwijnen van de brief en de opmars van digitale communicatie gaan nog sneller dan verwacht. Sinds 2005 is het aantal verstuurde brieven gehalveerd, jaarlijks daalt het volume met 9 procent. In 2011 vond 52 procent van de Nederlanders post ‘makkelijk’, in 2016 vond 62 procent post ‘gedoe’. De laatste vijf jaar daalde het aantal poststukken met 35 procent naar 2,9 miljard poststukken, waarvan 2,7 miljard zakelijke post. Dat is dan ook het segment waar PostNL wordt beconcurreerd door kleine postbedrijven.

De gaande minister heeft de boodschap van Verhagen goed gehoord. Een maand geleden stuurde demissionair minister Kamp (Economische Zaken, VVD) een door drie onderzoeken ondersteunde analyse over de postmarkt naar de Tweede Kamer.

Kamp acht nieuwe regels gewenst, zijn opvolger moet daar zo snel mogelijk aan beginnen. Twee doelen van de overheid dreigen te botsen. Concurrentie in het zakelijke segment zorgt weliswaar voor lagere prijzen, keuzevrijheid en betere kwaliteit, maar zet de betaalbaarheid en kwaliteit van de minder lucratieve postbezorging onder druk.

Lege brievenbussen

Dat zit zo. PostNL is uitvoerder van de universele postdienst (UPD), de minimale postbezorging die Europees is vastgelegd. Hierin staat bijvoorbeeld dat post minimaal vijf dagen per week moet worden bezorgd en hoeveel brievenbussen er moeten zijn.

Uitvoering van de UPD is prijzig. Brievenbussen blijven soms dagenlang leeg, maar er moet wel vijf dagen per week iemand langs om dat te controleren. De helft van de postbezorging in niet-stedelijk gebied (met huizen verder van elkaar) is verliesgevend. Die kosten compenseert PostNL met inkomsten uit zakelijke post. Die dalen echter omdat kleine concurrenten aandeel inpikken.

Achterhoedegevecht

En dan is er de Autoriteit Consument & Markt (ACM), die onlangs bepaalde dat PostNL die concurrenten de komende drie jaar gebruik moet laten maken van het landelijke bezorgnetwerk. PostNL heeft ‘aanmerkelijke marktmacht’ en zakelijke verzenders moeten voor hun 24-uurspost kunnen kiezen uit meerdere postvervoerders, vindt de ACM.

De ACM onderzoekt ook mogelijk misbruik van de economische machtspositie door PostNL, een vergrijp waar NS in juni een boete van 41 miljoen euro voor kreeg.

Dat de financiële resultaten van het tweede kwartaal, en de verwachte cijfers voor 2017, tegenvallen komt volgens Verhagen door eerdere maatregelen van de ACM. De mededingingsautoriteit houdt volgens haar geen rekening met de krimpende postmarkt.

In een reactie wijst de ACM er fijntjes op dat de hele bezorgmarkt wel degelijk groeit, omdat de pakketbezorging (online winkelen) harder groeit dan de brievenbuspost daalt.

De ruzie tussen PostNL en ACM is een achterhoedegevecht. Naar verwachting gaat de postmarkt binnen tien jaar op in een brede bezorgmarkt voor pakjes, met veel nieuwe aanbieders, bezorgmethodes en digitale diensten. Dag brievenbus, hallo drone. Maar tot die tijd strijdt PostNL om de laatste brief.