Commentaar

Wetenschap schept positieve feiten over maakbaarheid mens

Wetenschappers zijn vanaf nu in staat om genetische afwijkingen in het DNA van een embryo te repareren. Tussen al het zomernieuws over sportsuccessen, verontreinigde eieren en Schipholdrukte door, was er ook een wetenschappelijke doorbraak, met vergaande medische en ethische implicaties. Deze kan leiden tot het voorkomen van ernstige erfelijke aandoeningen: nooit meer ernstige spierziektes, onbehandelbare aandoeningen of erfelijke kanker.

Er moet uiteraard nog veel aanvullend onderzoek worden gedaan, maar dit perspectief wenkt alvast: onvruchtbare ouders die met IVF-techniek een kind proberen te krijgen, zouden de embryo’s die worden teruggeplaatst bij een erfelijke ziekte tevoren kunnen laten repareren. Dat is een nieuwe keuze en een nieuwe mogelijkheid, die de kans op een gezonde zwangerschap, vooral bij oudere wensouders kan vergroten.

Alvorens hier meteen enthousiast de vlag voor te hijsen is het goed te beseffen dat iedere nieuwe techniek behalve voor het goede ook voor het dubieuze of het onwenselijke aangewend kan worden. Daar werd ook al meteen voor gewaarschuwd, met ‘designerbaby’ als trefwoord. In zekere zin is dit inderdaad spelen met het leven, waar internationaal ook geen consensus over is. Dit succesvolle Amerikaanse onderzoek is in Nederland onder de Embryowet zelfs verboden omdat er gekweekte embryo’s worden gebruikt. Dat wordt door een deel van de publieke opinie als ongepast en mensonwaardig beschouwd. Een deel van de politiek wil dit verbod echter matigen, om dergelijke medische successen juist mogelijk te maken. Intussen vormen in de slepende formatie embryoselectie en -onderzoek juist één van de pijnpunten tussen D66 en Christen Unie.

Zo bezien kon de medische doorbraak niet op een slechter moment komen. De formatie hervat deze week. Anderzijds kan het ook als een wake-up call worden beschouwd. De wetenschap schept nieuwe feiten over de maakbaarheid van de mens – en de mens aan het Binnenhof moet dan ook niet aarzelen met afspraken over een ethisch verantwoorde toepassing ervan. Dit gaat immers ook over het voorkomen van lijden en het verminderen van sterfte, medisch onomstreden doelen. Echte vooruitgang dus. Natuurlijk is het mogelijk om over de toepassing strenge voorwaarden te formuleren: alleen in geval van zeer ernstige ziektes en onbehandelbare aandoeningen. En uiteraard mits gelijk toegankelijk voor ieder die er objectief voor in aanmerking komt.

De nieuwe techniek zet het debat over ‘verbetering’ van de mens wel in één keer op scherp. Wat er voor de één uitziet als nét dat ene extra middel om toch een gezond kind te kunnen krijgen, is voor de ander weer een stap op weg naar de selectie van de perfecte mens. Maar ook nu zijn er al talloze prenatale technieken waarmee aspirant ouders een negatief lot uit de DNA-loterij kunnen ontlopen. Op die weg bevinden we ons al – en daar kunnen we op een bewezen verantwoorde manier mee omgaan.

Deze nieuwe techniek verdient het dan ook te worden onthaald als een succes, dat moet worden gevierd en behoedzaam kan worden toegepast.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.