Dat wat stil lijkt te staan, beweegt toch

Timelapse De populaire timelapsefilmpjes tonen aan dat scheppen taai is.

Foto: AP Photo / Kathy Willens

Dat tijd uiteindelijk ook maar een constructie is, dat je tijd kunt uitrekken, stilzetten en versnellen, dat kun je zien op YouTube. Daar zijn nu twintig miljoen ‘timelapsefilmpjes’ te zien. Timelapse is een techniek waarmee je een versnelde film kunt maken. In plaats van achttien beeldjes per seconde maak je er één per minuut, of per uur. Als je ze dan op normale snelheid afspeelt, zie je de bloemen zich openvouwen en de wolken langs de horizon vliegen.

Het kweken van een baard van een jaar in vijf stappen.

Stills Justin Basl/YouTube

Het is een genre dat snel aan populariteit wint, want tegenwoordig zijn met iedere mobiele telefoon of digitale camera timelapsefilmpjes te maken. Op YouTube zie je hoe een baby in vier minuten een veertienjarige puber wordt. Je ziet in drie minuten wat er gebeurt als een man zich een jaar niet scheert, en je ziet wolkenkrabbers, boomhutten, bruggen en schepen die spelenderwijs de vorm aannemen die de ontwerper in gedachten had. Het Marskarretje reed elf jaar op Mars rond, maar samengevat in een YouTube-filmpje is het een dollemansrit van een paar minuten geworden. Het heelal deed er veertien miljard jaar over om te worden wat het nu is, maar op je tablet trekt het aan je voorbij terwijl je een boterham eet.

In vier minuten van baby naar puber

Heel populair is de timelapse bij de instructiefilmpjes waar internet zo vol mee zit. Hoe je van wat afvalhout een salontafel maakt, hoe je een verroeste auto in showroomconditie krijgt, en wat er allemaal komt kijken bij het graven van een zwembad. Niemand wil zien hoelang dat in werkelijkheid duurde, in timelapse schiet het lekker op.

De timelapse toont aan dat wat stil lijkt te staan, uiteindelijk toch beweegt. De wolkenkrabber kruipt zichtbaar de lucht in, de roesthoop transformeert voor je ogen in een auto, het schip komt tot stand alsof een reuzenhand het staal omhoogkneedt. Een heel bevredigend schouwspel en een sterk voorbeeld van de onthullende kracht van deze vorm van fotografie.

One World Trade Center wordt in twee minuten geschapen

Maar hoe langer je naar die filmpjes kijkt, des te meer je wordt afgeleid door iets anders. Terwijl de materie een bedaard tempo aanneemt, net snel genoeg om de beweging te zien, is er rondom die torens, gebouwen, zwembaden en al die andere dingen die we kunnen maken een nerveus gekrioel te zien van mensen, kranen, draglines, vrachtauto’s en ladders. Een frenetiek heen en weer rennen en zwaaien, een zenuwachtig gedraaf en gehamer, een af en aan spurten van talloze werktuigen en werklui. En na een flink aantal time-lapse filmpjes blijft vooral dat je bij: dat de materie taai is, en dat er heel wat voor nodig is om haar van gedaante te doen veranderen.