NRC checkt: ‘Alleen witte mannen bij evacuatie Duinkerken’

Dat schreven Amerikaanse media zoals Breitbart, Daily Wire en The Blaze.

De aanleiding

In zijn recensie van oorlogsfilm Dunkirk merkte USA Today-recensent Brian Truitt op dat alle grote rollen in de film over de evacuatie van Britse en Franse troepen in mei 1940 door witte mannen gespeeld worden. Die observatie leverde hem hoongelach op van verschillende Amerikaanse media. Zo zei Pat Gray van website The Blaze: „Er waren toen witte mensen die het deden, en daarom zitten er nu witte mensen in de film.” Breitbart schreef spottend: „Het was interessant geweest als Ice T en Snoop Dogg de Britse troepen van wiet zouden voorzien […] maar dat zou niet historisch accuraat zijn.” De Daily Wire schreef: „In Duinkerken zaten witte, jonge mannen vast op de stranden. Ze werden gered door andere witte mannen. En de vijanden waren ook witte mannen.” We checken of er werkelijk alleen witte mannen geëvacueerd werden uit Duinkerken.

En, klopt het?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog haalde zowel Frankrijk als het Verenigd Koninkrijk troepen uit hun koloniën. Zo vochten bij het Franse leger onder andere Tunesische, Algerijnse en Marokkaanse militairen mee. Aangezien de film Dunkirk zich focust op de evacuatie van de Britse troepen, doen wij dat ook. In de Tweede Wereldoorlog haalde het Verenigd Koninkrijk veel troepen uit India. Volgens cijfers van de Commonwealth War Graves Commission, dat onder andere verantwoordelijk is voor het onderhoud van militaire begraafplaatsen voor de gesneuvelden van het Britse Gemenebest in de Eerste en Tweede Wereldoorlog, waren er in 1939 195.000 Indiase militairen in Britse dienst. In totaal vochten er 2,5 miljoen Indiase militairen mee tijdens de Tweede Wereldoorlog op drie continenten: Afrika, Azië en Europa. De Commission noemt ook Duinkerken als één van de plekken waar ze deelnamen aan de strijd.

In 1940 wilden de Britse bevelhebbers ezels als lastdieren inzetten op het moeilijk gangbare terrein in Frankrijk. Daarom werden er vier Indiase Army Service compagnieën opgetuigd. Drie van deze compagnieën werden tussen 19 mei en 4 juni geëvacueerd bij Duinkerken. Weliswaar begon de hoofdmoot van de evacuatie pas op 26 mei, maar gewonden en achterhoedetroepen werden eerder geëvacueerd. De ezels werden noodgedwongen achtergelaten in Frankrijk. Eén compagnie ontkwam niet en kwam in Duits krijgsgevangenschap.

Hoeveel Indiase militairen er precies in Frankrijk waren in mei 1940 is niet bekend. Een Britse compagnie bestond in de Tweede Wereldoorlog uit honderd tot tweehonderd man, dus naar schatting waren er enkele honderden Indiase militairen bij de evacuatie uit Duinkerken, op een totaal van ongeveer 400.000 Britse en Franse militairen.

Maula Dad Khan was één van die Indiase militairen. Hij kreeg op 29 november 1940 een Indian Distinguished Service Medal. De bijbehorende motivatie is terug te vinden in de The National Archives: „Op 24 mei 1940, nabij Duinkerken, toonde jemadar [een militaire rang, red.] Maula Dad Khan grote moed, koelheid en besluitvaardigheid. Toen zijn troepen vanuit de lucht werden aangevallen zorgde hij onder extreme omstandigheden ervoor dat de mannen en dieren zich snel in veiligheid konden brengen.”

Naast troepen werden er op de Britse koopvaardij ook lascars ingezet, zeelui uit Azië, het Midden-Oosten en Afrika. Deze schepen speelden een voorname rol tijdens de evacuatie uit Duinkerken, zoals ook in de film te zien is.

Conclusie

Er waren wel niet-witte militairen bij de evacuatie uit Duinkerken. Naar schatting enkele honderden Indiase militairen werden in mei 1940 geëvacueerd. We beoordelen de bewering als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.

Correctie (8 augustus 2017): In een eerdere versie van dit artikel werden militairen of troepen als ‘strijdkrachten’ gedefinieerd. Dit is aangepast [red.].