Procureur Venezuela werd van loyale chavista tot fel criticus van het regime

Zaterdag werd haar kantoor omsingeld door zwaar bewapende militairen. Het Hooggerechtshof wil haar vervolgen wegens „misstappen”.

Aanklager Luisa Ortega Diaz spreekt tijdens een nieuwsconferentie op haar kantoor in Caracas, Venezuela. Foto Ariana Cubillos/AP Photo

Direct nadat de controversiële grondwetgevende vergadering vrijdag was geïnstalleerd in Venezuela, is zij begonnen aan een reeks zuiveringen. Het eerste slachtoffer: procureur-generaal Luisa Ortega Díaz.

Zaterdag werd haar kantoor omsingeld door zwaar bewapende militairen. Zij verboden haar om naar binnen te gaan, en aanhangers van president Maduro scholden haar uit voor verrader. Uiteindelijk moest ze, ingeklemd tussen twee medewerkers, wegvluchten op een motor.

„De tegenstanders van de regering zijn gewelddadige fascisten die het gemunt hebben op de bevolking. Hun tijd is nu voorbij”, zei de voorzitter van de grondwetgevende vergadering, oud-minister Delcy Rodríguez, op de eerste zitting. Dit op initiatief van de socialistische president Nicolás Maduro gevormde volkscomité heeft meer macht dan het democratisch gekozen en door de rechtse oppositie gedomineerde parlement. Luisa Ortega, nu een felle en zeer uitgesproken criticus van de regering-Maduro, werd na een unanieme stemming door de 545 leden van grondwettelijke vergadering, ontslagen uit haar ambt. Het Hooggerechtshof wil haar vervolgen wegens „misstappen”.

Luisa Ortega Díaz (59), in haar jonge jaren een fanatieke communiste, was in 2007 aangesteld als procureur-generaal. Ze was een trouwe chavista, een aanhanger van de in 2013 overleden voorganger van Maduro, Hugo Chávez, die het olierijke Venezuela omvormde tot een socialistische staat. Ook toen Maduro het roer overnam bleef Ortega trouw aan de regering. Zij liet in 2014 tijdens massaprotesten talloze tegenstanders van Maduro opsluiten. Maar vanaf 2016 veranderde er iets bij haar, vertelde haar echtgenoot Germán Ferrer, een parlementariër van de socialistische regeringspartij, recentelijk in de media. „Ze kreeg steeds meer moeite met de vervolging van de talloze oppositieleiders, en ze vond dat rechtvaardigheid steeds verder te zoeken was.”

In april besloot het Hooggerechtshof, door Maduro gedomineerd, het parlement van zijn macht te ontdoen, maar Ortega stak hier een stokje voor. „Het is een breuk binnen de constitutionele orde. Het is mijn plicht om mijn zorgen te uiten over mijn land.” zei ze op een persconferentie.

Een paar weken later verkondigde Ortega dat de dood van een 20-jarige actievoerder die tijdens de protesten dodelijk was geraakt, was veroorzaakt door traangasbommen van de nationale garde. Dit stond haaks op de lezing van de regering dat de jonge actievoerder gedood was door kogels uit wapens van zijn oppositionele medestrijders.

Niet ik ben veranderd, maar de mensen om me heen zijn veranderd. We zijn een dictatuur geworden

Maduro kreeg er zo een belangrijke vijand bij, een ex-loyalist nog wel. Het Hooggerechtshof opende een onderzoek naar haar, ze mocht het land niet uit en haar bankrekeningen werden bevroren. Ondertussen waren er al volop dreigementen. Haar familie werd achtervolgd en bedreigd, haar stiefdochter werd kort ontvoerd.

Maar ze bleef juist in de aanval gaan en belegde aan de lopende band persconferenties. Nadat het buitenlandse bedrijf dat belast was met de telling van de opkomst bij de stemming voor de grondwetgevende vergadering, bekend had gemaakt dat er gesjoemeld was met de ‘officiële’ uitslag, kondigde Ortega een diepgaand onderzoek aan. Dat was waarschijnlijk de laatste druppel voor de regering.

„Ik ben niet bang voor mijn veiligheid, maar wel voor de veiligheid van ons land. Ik ga door met strijden en erken mijn ontslag niet”,’ zei Ortega zaterdag. Haar functie is inmiddels opgevuld door Tarek William Saab, voormalig ombudsman en een trouwe bondgenoot van president Maduro, zoals Ortega zelf ook ooit was. Over haar ‘metamorfose’ zegt ze nu: „Niet ik ben veranderd, maar de mensen om me heen zijn veranderd. Ik heb altijd voor rechtvaardigheid gestreden, alleen geven de gezaghebbenden daar nu een andere invulling aan en zijn wij een dictatuur geworden.”

Correctie (6 augustus 2017): De voorzitter van de grondwetgevende vergadering heet Delcy Rodríguez, niet Delcy Rodriquez, zoals hier eerder stond. Aan de namen Luisa Ortega Díaz en Germán Ferrer zijn accenttekens toegevoegd. [red.]