Column

Hoe het Westen meehelpt de Syrische oorlog te verlengen

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

Zouden Obama, Sarkozy, Cameron en al die andere westerse (ex)leiders weleens zwetend van afgrijzen terugdenken aan hun onthutsende naïveteit in die eerste maanden van de ‘Arabische Lente’? Toen ze ervan overtuigd waren dat al die andere autoritaire Arabische leiders naadloos het voorbeeld zouden volgen van Ben Ali in Tunesië en Mubarak in Egypte? Hier en daar een duwtje, en hup, weg met die ouwe meuk, welkom in het paradijs van de democratie. Jaja. Zich niet realiserend dat elk Arabisch land wel Arabisch maar verder totaal anders is. En alsof democratie zomaar aangezet kan worden. Wel uit- overigens. Een Britse Lagerhuiscommissie heeft die naïveteit vorig jaar nog aan de kaak gesteld in een onderzoek naar hun ingrijpen in Libië, dat de huidige gewapende chaos in dat land heeft geproduceerd.

De oorlog met al die vernietiging is voor niets geweest. Iedereen en alles is er veel slechter aan toe dan ze in 2011 waren

Ex-diplomaat, laatstelijk Syrië-gezant, en Syrië-expert Nikolaos van Dam stelt deze leiders én hun opvolgers ook medeverantwoordelijk voor de inmiddels 400.000 doden, miljoenen vluchtelingen en miljardenschade die zes jaar oorlog in Syrië heeft voortgebracht. Kort samengevat: door een op wishful thinking gebaseerde, moralistische politiek die nu pas, misschien, aan het veranderen is. Van Dam heeft zojuist een boek uitgebracht – Destroying a Nation – waarin hij het conflict in Syrië en de funeste rol van het Westen nog eens gedetailleerd uitlegt. Ik sprak hem vorige week.

Voor u denkt; hè?? Nee, de eerst-verantwoordelijke is vanzelfsprekend Bashar al-Assad, en het extreem grove geweld dat hij en zijn medestanders toepassen om aan de macht te blijven. Het is 2011, Assad en de zijnen zien overal opstanden, dus ze laten op hun manier zien dat er met hen niet valt te sollen, en we weten allemaal wat hun manier inhoudt. „Het Westen kiest vervolgens partij voor de goede krachten, maar niet zo dat die konden winnen”, zegt Van Dam. Die doelstelling – Assad weg, oppositie aan de macht – is gehandhaafd maar nooit werkelijk doorgezet.

In feite is alles fout wat het Westen heeft gedaan ten aanzien van de oorlog in Syrië. Het begint met moralisme: Assad moet weg, want hij is slecht; bovenop dat wishful thinking: en natuurlijk gaat-ie, want het is zoals het is. Daaruit volgt dat er ook geen pogingen worden gedaan om met zijn regime in gesprek te gaan. In plaats daarvan wordt van het begin af aan gedreigd met vervolging – juist niet een aanmoediging voor een regime om op te stappen. Elk voorstel voor een politieke oplossing is gebouwd rond de eis dat Assad aftreedt, meteen of op korte termijn – irreëel, onderstreept Van Dam, waar het gaat om een leider die voortdurend bewijst koste wat het kost aan de macht te willen blijven.

En als je dan voor de oppositie kiest, moet je die ook voldoende middelen verschaffen om het regime op de knieën te brengen. Maar dat gebeurt ook weer niet. Dat wil zeggen ze krijgt net genoeg steun om te overleven, maar niet om te winnen. Van militaire interventie is al helemaal geen sprake. Omdat het regime wel voldoende hulp krijgt van zijn Russische en Iraanse bondgenoten is daarmee de Syrische revolutie gedoemd. Zo werken westerse (en niet te vergeten ook Arabische en Turkse) leiders mee aan voortzetting van de oorlog. „Medeverantwoordelijk. Dat vind ik echt.”

Lees ook: Hezbollah verjoeg Al-Qaeda en wint nu harten onder Libanezen

Met de recente uitspraak van Macron dat Frankrijk Assads vertrek niet langer als voorwaarde voor een oplossing ziet, lijkt het tij nu te keren. Sombere gedachte voor als het inderdaad vrede zou worden: „de oorlog met al die vernietiging is voor niets geweest. Iedereen en alles is er veel slechter aan toe dan ze in 2011 waren.”

Maar lees Van Dams boek.