NRC checkt: ‘Eritrese vluchtelingen massaal naar Eritrea’

Veel Eritrese statushouders zouden vakantie vieren in hun geboorteland, schrijft WNL.

foto iStock

De aanleiding

‘Vakantievierende Eritreeërs het land uit’ kopte omroep WNL vorige week op zijn site. „Mogelijk worden alle Eritrese asielzoekers die vanuit Rotterdam naar hun ontvluchte thuisland op vakantie gingen, Nederland uitgezet”, aldus het bijbehorende artikel.

Leefbaar Rotterdam zou bij reisbureau Red Sea Travel een lijst willen opvragen van Eritreeërs die op vakantie gingen in Eritrea. Die lijst zou de partij naast een overzicht met Eritrese statushouders willen leggen om te kijken welke Eritreeërs met een asielvergunning op vakantie gingen in hun geboorteland. Elke zomer worden er bij het reisbureau zo’n duizend tickets verkocht aan Eritreeërs die op familiebezoek gaan, schrijft WNL. Dan volgt een citaat: „Deze asielcharlatans kunnen wat mij betreft direct weer hun koffer pakken. Maar dan voor een enkele reis naar Eritrea”, aldus raadslid Michel van Elck van Leefbaar Rotterdam.

We onderzoeken of het klopt dat Eritreeërs met asielvergunningen massaal vakantie vieren in Eritrea.

Waar is het op gebaseerd?

De verhalen over Eritreeërs met een Nederlandse asielvergunning die op vakantie gaan in Eritrea doen al langer de ronde. In juli vorig jaar voerde De Telegraaf een journalist en docent van Eritrese komaf op die dat bevestigde. Ook zou een anonieme Eritrese jongen op Facebook hebben bevestigd dat hij als statushouder op vakantie gaat in Eritrea. Afgelopen voorjaar bracht De Telegraaf weer een verhaal over dit onderwerp.

En, klopt het?

Dat Eritreeërs vanuit Nederland op bezoek gaan in Eritrea is een feit. Zo bevestigt directeur Tadese Mengistu van Red Sea Travel in Rotterdam jaarlijks voor enkele honderden Eritreeërs een reis naar Eritrea te boeken. Volgens hem gaat het echter om Eritreeërs die tijdens en kort na de onafhankelijkheidsoorlog in de jaren tachtig en begin jaren negentig naar Nederland kwamen. Zij hebben doorgaans de Nederlandse nationaliteit en kunnen zonder problemen op en neer reizen.

Het verschil met de jongere generatie, die vanaf omstreeks 2000 is gevlucht voor de militaire dictatuur, is groot, zegt de Amsterdamse wetenschapper Sennay Ghebreab, die eind jaren zeventig als kleuter met zijn ouders naar Nederland vluchtte. „De ouderen hebben weinig te vrezen en vinden dat er een verkeerd beeld van Eritrea wordt geschetst. De jongeren zijn juist gevlucht wegens de politieke repressie en moeten vervolging vrezen als ze teruggaan.”

Volgens Ghebreab is het onjuist te beweren dat veel Eritrese statushouders op vakantie gaan in Eritrea. Hij vangt wel eens op dat een enkeling gaat, bijvoorbeeld om een ziek familielid te bezoeken. „Maar de suggestie dat vluchtelingen massaal naar Eritrea reizen, is onzin.”

Er zijn ook Kamervragen gesteld naar aanleiding van de artikelen in De Telegraaf. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie, VVD) antwoordde daarop geen bewijs te hebben dat Eritrese statushouders naar Eritrea reizen. Volgens Dijkhoff is van 2015 tot 2017 van zo’n honderd vergunninghouders onderzocht of de asielvergunning kon worden ingetrokken vanwege reizen naar het herkomstland. „Dit heeft geleid tot enkele tientallen intrekkingen. Er bevonden zich geen Eritreeërs onder de groep”, aldus Dijkhoff. Ook bij extra controles op vluchten waarop Eritreeërs met asielstatus werden vermoed, werden zij niet aangetroffen.

Conclusie

Er zijn wel aanwijzingen dat kleine aantallen Eritreeërs met een asielvergunning naar Eritrea reizen maar hard bewijs is er niet. Bij speciale controles werden ze niet aangetroffen. Of het gebeurt, staat dus niet vast. De suggestie dat het op grote schaal gebeurt, beoordelen we als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt.