Column

De handlanger van de Boze is in hun midden

Hoe zou het met dominee Meijer zijn? Ik moest aan hem denken door de paniek over de besmette eieren en hoe de kippenboeren daardoor getroffen zijn. In mei 2003 was ik bij hem op bezoek in Kootwijkerbroek, waar toen vogelpest heerste. Twee jaar eerder was het mond-en-klauwzeer geweest. Maar volgens de boeren was het wat anders geweest, iets onschuldigs, in ieder geval niet iets wat rechtvaardigde dat alle koeien en kalveren werden afgevoerd naar de destructie. De boeren van Kootwijkerbroek molesteerden de ambtenaren die de stallen kwamen ruimen. Ze duwden auto’s in de sloot. Ze versperden de wegen met trekkers. De burgemeester van Barneveld had de ME moeten sturen om de orde te herstellen. En dat voor diepgelovige mannen, Gereformeerde Bonders en leden van de nog orthodoxere Gereformeerde Gemeente. Hoe kon dat?

Denk aan wat boven is, niet aan wat op aarde is. Dat was de tekst van de screensaver van dominee Meijers computer. We hadden het over Romeinen 13, de bijbelpassage waarin de apostel Paulus zegt dat de overheid Gods dienares is. Daarom mogen mensen zich niet tegen haar verzetten. Maar in Kootwijkerbroek deden ze het dus toch.

In 2003 waren er boeren die zeiden dat het virus dat de vogelpest veroorzaakte, opzettelijk naar Kootwijkerbroek gebracht was om de landbouw en de veeteelt kapot te maken. Volgens die boeren was de overheid de handlanger van de Boze geworden en hoefde ze niet langer te worden gehoorzaamd. Net als in de oorlog. Weinig dorpen waar zo veel Joden verstopt zaten als daar.

Volgens die boeren was de overheid de handlanger van de Boze geworden en hoefde ze niet langer te worden gehoorzaamd

Dominee Meijer woont tegenwoordig in Voorthuizen, iets noordelijker. Hij is in 2006 vervroegd met emeritaat gegaan, twee jaar eerder had hij een burn-out gekregen. „Het was de zwaarte van het werk”, zegt hij. „Het is nooit genoeg en nooit klaar.” Nu werkt hij als woonbegeleider bij De Rozelaar in Barneveld. Soms preekt hij nog.

We hebben het over de eigenzinnigheid van de Kootwijkerbroekers, die volgens hem voortkomt uit hun geschiedenis. De streek werd pas laat in de negentiende eeuw ontgonnen, de grond was slecht, alleen harde werkers overleefden. Deze winter was er gedoe in het dorp omdat leden van de buurtwacht met een helikopter op jacht waren gegaan naar vermeende criminelen.

Verwacht dominee Meijer nu met de eieren weer veel verzet? „Niet zoals toen”, zegt hij. „Dit is anders.” Het verschil is, denk ik, dat de ellende nu komt van twee jonge mannen uit Barneveld die samen het bedrijf ChickFriend hadden. De handlanger van de Boze zit deze keer in hun midden.

Jannetje Koelewijn (j.koelewijn@nrc.nl) vervangt Jutta Chorus