Commentaar

Fipronil: de consument staat erbij en kijkt ernaar

En weer zijn het de eieren. Het rondspokende woord is deze keer niet dioxine of salmonella, maar fipronil. En deze keer kunnen de „getroffen” kippenboeren er niks aan doen. Althans… ter bestrijding van ongedierte vernevelen ze een luizenbestrijdingsmiddel in hun stallen, dat onwaarschijnlijk goed werkte. Er waren collega’s die het niet vertrouwden. Immers, te mooi om waar te zijn is daadwerkelijk nogal eens te mooi om werkelijk waar te zijn.

En zo was het ook. Het wondermiddel werkte niet voor niets zo goed, het bevatte het insecticide fipronil. Illegaal bijgemengd, de wet verbiedt opname van fipronil in de voedselketen. Maar nu vond het zijn weg naar massa’s eieren, want een op de vijf eierboeren dacht er zijn voordeel mee te doen. Voor zover nu bekend kwamen er fipronil-besmette eieren op de markt uit ongeveer 180 pluimveebedrijven.

Veel is nog onduidelijk, maar het lijkt erop dat het ongeveer een jaar heeft geduurd voor het ontdekt werd, met grand guignol als gevolg. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) liet een bedrijf ruimen, en blokkeerde een flink aantal. Nog altijd zijn 138 pluimveebedrijven gesloten. Zij waarschuwde het publiek grootscheeps. Te grootscheeps, meende de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). Was het werkelijk nodig om de kippenboeren in hun bestaan te bedreigen? Er lag immers geen verdacht ei meer in de schappen.

Intussen vergeleek de consument de codes op de eieren in de koelkast met de codes op de website van de NVWA en gooide de verdachte eieren weg. Dat voelde veilig maar het was een rookgordijn. Vooral kinderen zijn gevoelig voor fipronil. Maar in de koekjes, snoepjes en toetjes zitten eieren en daar viel niks aan te controleren. Dat leek zorgelijk.

Och, fipronil is zo schadelijk niet, verklaarden verschillende gerenommeerde voedseldeskundigen. Blijvende schade is er alleen bij enorme hoeveelheden. Maar als het niet gevaarlijk is, waarom wordt het dan expliciet bij wet verboden dat het in de voedselketen komt?

De consument staat erbij en kijkt ernaar. Die schrikt en gaat over tot de orde van de dag, er zit niks anders op. De consument is eraan gewend dat voedsel nogal eens niet is wat het lijkt. Eieren zitten overal in, maar ook verzadigde vetten, zout en suikers zijn niet te ontlopen. En toch zijn dat voedingsmiddelen die geacht worden de gezondheid te bedreigen.

In de week van de fipronil- eieren ging het gecoördineerde weerwoord van een groep voedingswetenschappers tegen bepaalde voedselbloggers van start. Die bloggers grossieren in handzame theorieën en keren zich in volle vaart af van de wetenschap. Minder vet? Vet maakt juist níet uit! Het neemt zulke groteske vormen aan dat de wetenschappers zich zorgen maken over de volksgezondheid.

Voeding is een emotioneel beladen onderwerp en iedereen hecht aan keuzevrijheid. Maar de consument kan zich best realiseren dat bepaalde theorieën te mooi zijn en bepaald voedsel te goedkoop. Het is ieders verantwoordelijkheid zelf uit te maken dat gezond eten niet vanzelf gaat. Lekker zoet is lekker, maar wie zich niet afvraagt hoe dat komt betaalt een prijs. Voor lekker vet geldt hetzelfde. Maar zelfs de bewuste consument kan het niet alleen. Fabrikanten en leveranciers zullen ook eens hun verantwoordelijkheid moeten nemen.