Commentaar

Voetbal wordt meer dan ooit beheerst door macht van het kapitaal

Transfersom

Zoals Qatar krachtig investeert in luchthavens, bedrijven, infrastructuur, kunst en onroerend goed, zo pompt deze rijke gas- en oliestaat ook miljoenen in de sport. Zo was Qatar Airways tot voor kort shirtsponsor van FC Barcelona. En zo is de Qatar Investment Authority de facto eigenaar van de voetbalclub Paris Saint-Germain (PSG).

Barcelona heeft besloten te breken met Qatar Airways; de naam van een Japans bedrijf prijkt nu op de shirts van de spelers. De geruchtmakende maar nog niet afgeronde transfer van de Braziliaan Neymar da Silva Santos Júnior, kortweg Neymar, van Barcelona naar PSG zou dus het resultaat kunnen zijn van Qatarese rancune. Dat is dan wel kostbare wraakzucht: met Qatarees geld koopt Neymar zich voor 222 miljoen euro vrij bij Barcelona – voortkomend uit een clausule in zijn contract die er juist op gericht was om een dergelijke overgang te voorkomen.

Met het tekengeld en het salaris dat zijn vijfjarige contract bij PSG Neymar oplevert, worden de kosten van deze transfer op 500 miljoen euro geschat. Een nieuw wereldrecord. Dat is dan tweemaal zo veel als het schilderij De kaartspelers van Paul Gauguin blijkbaar waard is; de koninklijke familie van Qatar kocht dat in 2011 aan. Net zoals Paul Gauguins Nafea faa ipoipo; voor 210 miljoen dollar in 2015.

Het lijkt er wel vaker op dat voetballers een waarde vertegenwoordigen die zo hoog is als de gek bereid is ervoor te geven. Dat is geen exclusief Qatarees of Arabisch gedrag; Russische roebels en Amerikaanse dollars, waarvan de herkomst niet altijd duidelijk is, worden gretig rondgepompt in het voetbal, het Engelse op de eerste plaats. Internationale topvoetballers harken, met inbegrip van hun commerciële nevenactiviteiten, salarissen binnen die bijvoorbeeld ook onder de best verdienende popartiesten gemeengoed zijn. Populariteit kan lucratief zijn.

Neymar zal als tegenprestatie optreden als ‘ambassadeur’ van het WK voetbal dat in 2022 in Qatar wordt gehouden; indertijd om diverse redenen een dubieus besluit van wereldvoetbalbond FIFA en gelet op de nu gerezen spanningen tussen Qatar en enkele buurlanden is dat er allerminst beter op geworden.

De aanstaande transfer van Neymar naar PSG is omstreden, maar vermoedelijk wel legaal; althans niet in strijd met de Financial Fair Play-regels van de Europese federatie UEFA. De invoering van deze regels in 2011 is niet zonder effect gebleven: de schuldenlast van de Europese topclubs is sindsdien aanzienlijk gedaald. De UEFA greep eerder wel in bij PSG, dat financieel afhankelijk is van het Qatarese geld. Deze transfer zal ook worden onderzocht, maar nu het Neymar zelf is die zich met behulp van Qatar vrijkoopt, is de kans groot dat PSG niets in de weg zal worden gelegd, ook al ligt de Spaanse profliga nog dwars.

De bedragen die in en om het voetbal rondgaan, gaan menigeen de pet te boven. Feit is dat de rijkste clubs steeds rijker worden en de verschillen met de rest zo groot zijn geworden dat nog slechts een handjevol in Europa om de hoofdprijzen speelt. Succes is te koop. Dat maakt het voetbal er voor menigeen niet spannender op. Maar zolang de stadions vol zitten, de merchandising veel oplevert, tv-maatschappijen diep in de buidel tasten, sponsors in de rij staan, zo lang zal de kracht van het kapitaal heersen. Daar is weinig aan te doen.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie