Rwandese president Kagame: redder én moordenaar

Vrijdag zijn er presidentsverkiezingen in Rwanda. De politicus die zich tegen de huidige president Kagame durft te kandideren, wordt geïntimideerd of voor joker gezet.

Een supporter van president Kagame draagt een hoed van de regerende partij RPF. Foto Marco Longari/AFP

Rwanda houdt deze vrijdag presidentsverkiezingen zonder competitie in een onverdraagzame democratie. Op zijn eerste verkiezingsrally vorige maand kondigde Paul Kagame al de uitslag aan, namelijk zijn overweldigende meerderheid. Net als bij het referendum eind 2015 over een wijziging van de grondwet om de zittende president tot 2034 aan de macht te houden.

Er worden momenteel verkiezingen gehouden van allerlei allure in Afrika, van de farce in Congo Brazaville tot de dynamische maar gewelddadige campagnes in Kenia. Die in Rwanda zijn de allersaaiste, door het gebrek aan openbaar debat en billboards weten sommige Rwandezen nauwelijks dat ze überhaupt kunnen stemmen.

De spaarzame kandidaat die het waagt zich tegen Kagame kandidaat te stellen, wacht intimidatie of wordt voor joker gezet. Zoals gebeurde met de 35 jaar oude Diane Rwigara toen na de bekendmaking van haar kandidatuur haar vrijwel naakte lichaam op de door de overheid gecontroleerde sociale media verscheen. „Het tegen Kagame opnemen vereist moed”, zei tegenkandidaat Frank Habineza deze week tegen het Amerikaanse persbureau AP.

Kagame beschikt als enige kandidaat over de fondsen om in het hele land campagne te voeren. Zijn partij, het Rwandese Patriottische Front (RPF) is een van de rijkste regeringspartijen van Afrika door haar zakentak Crystal Ventures. Het hele overheidsapparaat staat hem ten dienste. Naast Frank Habineza is de voormalige journalist Philippe Mpayimana de enig overgebleven rivaal van Kagame. Tijdens zijn campagnes trof hij op de ontmoetingsplaatsen voor zijn rally’s een handjevol kinderen aan, de bewoners te geïntimideerd en te bevreesd om naar hem te komen luisteren.

TOPSHOT - Moto taxi driver hold flags of the governing Rwanda Patriotic Front’s at the beginning of a parade in Kigali, on August 02, 2017.
Incumbent Rwandan President Paul Kagame will close his electoral campaigning ahead of the August 4, presidential elections which he is widely expected to win giving him a third term in office. / AFP PHOTO / MARCO LONGARI
Supporters attend a campaign rally of incumbent Rwandan President Paul Kagame on July 31, 2017 in Gakenke ahead of August 4 presidential election.
Kagame and his Rwanda Patriotic Front (RPF) party have held an iron grip on power since overthrowing the extremist Hutu regime, which perpetrated the 1994 genocide of 800,000 mainly Tutsis. / AFP PHOTO / MARCO LONGARI
Supporters of the incumbent Rwandan President Paul Kagame gather for a rally in Gakenke, on July 31, 2017, ahead of Rwanda?s presidential elections. / AFP PHOTO / MARCO LONGARI
Boven: een parade in de Rwandese hoofdstad Kigali. Onder: verkiezingsbijeenkomst van zittend president Paul Kagame in Gakenke.
Foto’s Marco Longari/AFP

Rwanda heeft, als het om een krachtige democratie gaat, Afrika niets te leren. Toch eist Kagame een voorbeeldfunctie voor zijn land op. Rwanda was na de genocide in 1994 van Hutu’s tegen Tutsi’s helemaal kapot: niets stond meer overeind en vrijwel de hele bevolking was op de vlucht. Met ferme hand bouwde het RPF het land weer op. Kagame onderdrukte de haatgevoelens tussen de twee bevolkingsgroepen en zette een politiestaat op om oppositie te onderdrukken. Rwanda is weer stabiel maar tegenstanders binnen en buiten zijn RPF worden gebrandmerkt als landverraders van de natie en worden vervolgd of vermoord. Zo kreeg Kagame het aanzien van de redder én de moordenaar van Rwanda.

Net als Kagame heeft ook de Oegandese president Yoweri Museveni zijn land bevrijd én ook hij geeft de macht sindsdien niet op, schreef Koert Lindijer eerder: Bloedbroeders, vergiftigd door hun macht

Wat heeft prioriteit: sociale en economische ontwikkeling of opbouw van democratie? Die discussie leeft op het continent waar democratie niet altijd de panacee blijkt. Dictatoriale ontwikkelingslanden met geen enkele traditie van vrije meningsuiting maar met hoge economische groeicijfers als Rwanda en Ethiopië dwingen sympathie af bij berooide armen in landen met pluriforme bestuursmodellen.

Westerse donorlanden als Nederland geven Rwanda aanzienlijke steun. Met het argument dat na de genocide democratie in een fragiele natie voorlopig een luxe is, gaven ze Kagame het voordeel van de twijfel. Nu Kagame na 23 jaar aan de top tegen eerdere beloftes in zich toch weer verkiesbaar stelde, begint die steun te verdampen. Amerika, een van zijn trouwste steunpilaren, sprak zich tegen zijn nieuwe ambtstermijn uit.

Rwanda’s wonder van herstel moet worden gecontinueerd wil de bevolking trouw achter zijn grote leider blijven aanlopen. Welke percentages geven de doorslag? Er bestaan aanwijzingen dat sommige van de opmerkelijke groeicijfers werden gemasseerd door zijn gewillige aanhangers.

Bij deze verkiezingen zal het percentage van zijn zege weer boven de 90 procent liggen. Als Rwandezen verandering willen, zullen ze dat bij deze verkiezingen niet duidelijk maken. Bij deze verkiezingen gaat het om de kroning van Kagame, niet om een electorale krachtmeting.

Correctie (3 augustus 2017): het is Diane Rwigara en niet Diana, zoals we eerder schreven. Ook schreven we Phillippe Mpayimana. Dat moet Philippe zijn.