Cultuur

Interview

Interview

Stripfiguur Franka gaat ieder album in bad

Henk Kuijpers

Ruim veertig jaar tekent Henk Kuijpers Franka, een jonge vrouw met een detectivebureau en een hondje. „Ik teken gewoon beter meisjes dan jongens.”

Het is curieus. De strip is de enige kunst waarbij het aanzien van de kunstenaar wordt bepaald door één onwrikbare figuur. Hergé had zijn Kuifje, Uderzo en Goscinny hun Asterix, Marten Toonder zijn Olivier B. Bommel.

Franka. Foto Sake Elzinga

En Henk Kuijpers (70) heeft Franka. Ruim 40 jaar glorieert hij nu met de avonturen van deze actieheldin. Geen bovennatuurlijke supervrouw in een outfit met een cape, ben je mal. Ze is praktisch, vechtlustig, studieus en modebewust. Heerlijk sexy, maar haal je niks in je hoofd. De seksist die haar onderschat, kan een trap na krijgen. Letterlijk.

In de studio met uitzicht op het kalme Drentse boerenbos waar Henk Kuijpers al die actie tekent, zeg ik dat Franka zo geschikt voor verfilming is.

„En dan wil jij zien wat ik teken”, zegt hij. „En dat wil ik ook.”

En daarom ging het niet door. Filmer Martin Koolhoven kwam langs met een idee voor een Frankafilm, met Carice van Houten in de hoofdrol. Zag er goed uit, vond Kuijpers, tot bleek dat hij alle controle moest opgeven. Nee zeg. Hij heeft maar één Franka. Dan maar geen verfilming.

De meeste strips gaan over mannen. Jouw held is een jonge vrouw.

„Ze drong zich op. In deel 1, Het misdaadmuseum [1974], is ze de secretaresse van een oude commissaris die lijkt op Jean Gabin. Hij had een buldog, aanvankelijk was hij zelf die buldog. Toen ik een vervolg ging maken, zei iedereen, o, ja, dat verhaal met dat meisje. Daardoor kwam ik op het idee om de actie bij Franka te leggen. Vrouwen waren altijd decorstukken. Je had een held en het meisje werd gered. Moest er gevochten worden dan deed hij het. Werd er iemand vastgebonden dan was zij aan de beurt. Dat deed ik dus niet.”

Voor Franka spreekt female bonding vanzelf. En ook de boeven zijn vrouwen.

„Het was geen opzet. Ik wilde actieverhalen tekenen en ik kwam uit bij de meiden. Ik teken gewoon beter meisjes dan jongens. Franka was eerst een soort manga, met enorme ogen en een veel te groot hoofd. Per album verbeterden de proporties. Ze werd steeds gracieuzer.”

Had je voorbeelden? Dacht je aan de voor alle seksen smakelijke schoonheden van Alberto Vargas?

„Dat is een pin-uptekenaar. Ik niet.”

Waar heb je Franka dan geleerd?

„Door kilo’s tekeningen te maken. Ik had geen voorbeeld, ze kwam zelf tevoorschijn: een typisch Nederlands meisje. Direct, zelfstandig. Ze trekt zich van niemand wat aan.”

Hoe gewelddadig ben je? Je bent een meester in auto-ongelukken en vechtpartijen. Op Franka wordt de ene na de andere aanslag gepleegd. Haar minnaar Rix wordt doodgereden.

„Nou, mijn boeken hebben een laag Dirty Harry-gehalte, hoor. Er gebeurt van alles, maar meestal overleeft iedereen. En Rix, daar moest ik vanaf. Het leek me tijd voor een vaste vriend, dus ze werd smoorverliefd op een kunstdief. Rix. Zolang ze op hem joeg, ging het goed. Toen het eenmaal aan was, blokkeerde hij het verhaal. Eigenlijk zou het een veel gecompliceerdere man moeten zijn, een grote schoft. En dat kon niet. Franka mag voor een foute vent vallen. Maar niet zo dat ze voor gek staat. Ik kon hem ook nooit goed tekenen.”

Franka gaat vanaf deel twee in elk album in bad.

„Ja, dat vind ik leuk. De eerste keer dat ik Franka in bad zette, zijn haar borsten in opdracht van de uitgever keurig weg gewit. Kijk maar, niks te zien. Daarna was het geen probleem meer. Ik teken bloot zoals je iemand ziet met wie je vertrouwd bent. Franka wordt wakker, gaat in bad, kijkt tv terwijl ze zich afdroogt, föhnt haar haar, kleedt zich aan en gaat naar Broodje van Kootje.”

foto: Sake Elzinga
Foto Sake Elzinga
Foto Sake Elzinga
Foto Sake Elzinga

En er wordt gevreeën. Franka versiert graag iemand.

„Vrijen is voor de lol en dat teken ik. De seks zelf sla ik over. En als ze goeie seks heeft gehad, schiet haar iets belangrijks te binnen. Het is ingewikkeld om te tekenen, maar élke tekening is ingewikkeld.”

In strips zijn naakt en erotiek meestal klef. Voor vrouwen valt er weinig te halen. Kuijpers doet het anders. Hij hanteert in zijn tekeningen de stijl van de modeglossy’s. Die kunnen ook behoorlijk opwindend uit de hoek komen, maar ze zijn een spiegel: geen vrouw denkt dat ze er zo uitziet, maar ze zou het best willen, en in een geweldige outfit. „Ik lees de Vogue en zo”, beaamt Kuijpers. „Ik heb dozen vol met dat spul. Alles staat Franka goed. Van naakt tot ingewikkelde creaties. Dat is de grap. Papier is geduldig. Ik heb veel vrouwelijke fans, en voor de jongens is het ook leuk.”

En dan is er het hondje, de eeuwige puppie Barsje. Hij blust Franka’s surplus aan geiligheid af. Door hem is ze een moeder. Hoe heikel de situatie ook is, hij is erbij. Soms pontificaal, dan hangt hij bijvoorbeeld in haar blouse geknoopt terwijl ze over een schrikdraad-muur klimt. Maar meestal zit of blaft of kwispelt hij in een hoekje. De geoefende Franka-lezer spoort hem telkens op.

Lees de column van Joyce Roodnat over supervrouwen en Franka

Kuijpers: „Ik maak altijd eerst de tekening, en dan zet ik hem erin. Ik koos voor een buldogje vanwege dat grote hoofd. Bij een teckel kun je weinig expressie kwijt. Ik houd van zo’n tweede verhaaltje in de marge. Ik heb altijd honden gehad en als ik werkte, zat mijn dochtertje op mijn knie te tekenen. Ik heb de dingen die ik leuk vind op Franka geprojecteerd. Ik las mijn kinderen voor uit De garage van Ben, dus liefhebbert Franka’s stiefvader Ben met oldtimers – want die vind ik leuk om te tekenen. Ik maakte van haar een kunst-detective, zo kan ik aan kunst doen.”

En dat doet hij. Hij tekent het depot van een kunstverzamelaar, vult het met onder veel meer een Giacometti, een Mondriaan, een Matisse, een Gauguin en een mobile van Calder. En altijd zijn er ook door Kuijpers zelf verzonnen kunstwerken. Het album De blauwe Venus draait bijvoorbeeld om de diefstal van een Matisse. Er bestáát een blauwe Venus van Matisse, maar dat is een gouache. Dit schilderij verzon Kuijpers, inclusief de reden dat het lijkt of het model haar armen mist. Hij brengt het allemaal zo geloofwaardig dat ik het geloofde.

De tekenaar Kuijpers maakt honderden foto’s, de schrijver documenteert zich uitvoerig. Alles klopt, zegt hij, ja, ook Franka zelf. „Ze is in veertig jaar maar iets ouder geworden en dat kán. Ik heb een schema gemaakt. De verhalen kunnen in drieënhalf jaar achter elkaar gebeurd zijn.”

Hij heeft een voorkeur voor onvermoede historische feiten die hij uitbouwt tot een krankzinnige werkelijkheid, die hij dan tekent, met een voorkeur voor de tekeningen „vol met details die er voor het verhaal niet toe doen”.

Zoals je overzichtstekeningen waarmee je het verhaal neerzet. Propvol informatie en bonkend van gebeurtenisjes op de achtergrond.

„Dat heet een splash panel. Je valt erin. Veel mensen bij elkaar en iedereen is bezig. En dit is een oninteressante plek, dus daar doe ik een close-up van Franka. Haar volgen we in de volgende tekeningen, maar om haar heen gaan er allerlei verhaallijntjes verder.”

Hij toont het album waar hij mee bezig is. Een splash panel van 23 oktober 1941. „Ik moest een paar weken voor Pearl Harbor beginnen en koos voor 23 oktober, de première van Disney’s Dombo, die zie je daar, op dat billboard. Dit verhaal baseerde ik op het historische feit dat de Amerikaanse generaals in de Tweede Wereldoorlog in een jaar tijd de economie hadden overgenomen. Ze vestigden een generaalsregime dat 50 procent van het bnp aan de oorlog besteedde. Ik dacht, die mannen verloren na de oorlog hun baan en hun invloed. Wat is er van ze geworden?”

Dat is duidelijk. Franka zal moeten optreden tegen de gevolgen van de snode plannen van zo’n gefrustreerde bejaarde generaal. Of het haar lukt, lezen we in 2019. Maar ik wed dat er via hem een verrukkelijk slechte dame op leeftijd actief is. Gekleed in Dior’s New Look van net na de oorlog.