Oezbeekse journalist en activist opgepakt in Moskou

Rusland

Ali Feruz vreesde lang door Rusland uitgeleverd te worden aan de Oezbeekse geheime dienst. Dat lijkt nu te gaan gebeuren.

„Ik word zo naar de rechtbank gebracht. Ze willen me het land uitzetten. Er zijn hier overal veel verdachte mensen om mij heen.” Het zijn korte berichten die Ali Feruz dinsdag vanuit zijn politiecel stuurt. Even daarvoor werd de Russisch-Oezbeekse journalist en mensenrechtenactivist midden in Moskou door agenten van straat geplukt. Feruz’ grootste angst was dat Russische agenten hem zouden ontvoeren en uitleveren aan hun Oezbeekse collega’s. Geen ongegronde angst. Hoewel Rusland officieel geen personen mag uitwijzen naar Oezbekistan, waar wordt gemarteld, werken de diensten van beide landen in het geheim samen.

Ali Feruz – zijn officiële naam luidt Choedoberdi Noermatov – is tegen wil en dank een bekendheid in de Russische mensenrechtenwereld. Hij ontvluchtte in 2008 Oezbekistan, waarna hij in Moskou naam maakte als journalist bij de krant Novaja Gazeta. Feruz – zelf migrant en homoseksueel – schreef kritisch over de situatie van migranten in Rusland en kwam als activist op voor de rechten van de lhbt-gemeenschap. Daarmee kwam hij in het vizier van de Russische autoriteiten. Ze dreigden met uitlevering.

In Oezbekistan wordt Feruz sinds 2008 gezocht als ‘terrorist’, een stempel dat het land vaker plakt op ongewenste personen. Hij werd gemarteld en gedwongen te werken als spion.

Zijn arrestatie komt na maanden vergeefs wachten op hulp uit Europa. In februari zou Feruz hebben aangeklopt bij de Nederlandse ambassade in Moskou, hoewel Nederland dat bij navraag door NRC niet wilde bevestigen. Duitsland schoot te hulp met een tijdelijk reisdocument, maar Rusland verbood Feruz’ vertrek.

Via sociale media worden dinsdag advocaten, journalisten en mensenrechtenactivisten gemobiliseerd die mogelijk iets kunnen betekenen. Contacten en telefoonnummers gaan over en weer, net als juridische adviezen. Amnesty stuurt per e-mail een alarmbericht uit met de oproep naar het politiebureau te bellen.

Daar neemt een norse agent de telefoon op: „U kunt wel zeggen dat u een journalist bent, maar ik geloof dat niet.” Hij verwijst naar de perswoordvoerder van het Basmanny gerechtshof in Moskou. Daar neemt niemand de moeite om op te nemen. Ondertussen wordt duidelijk hoe zorgvuldig alles is gepland. Feruz werd opgewacht, de rechtszaak vond dinsdag meteen plaats. Om twaalf uur ‘s nachts komt de beslissing: boete, deportatie en tot die tijd opsluiting in een beruchte uitzettingsgevangenis voor migranten.