Recensie

In films Jesper Just schoppen baldadige meisjes tegen symbolen van macht

De Deense kunstenaar Jesper Just toont in het voormalige gebouw van de Hoge Raad in Den Haag vijf films. Vrouwen spelen in zijn werk de hoofdrol, ze gaan de strijd aan tegen masculiene symbolen van macht.

Foto Gerrit Schreurs

Als een specht in een bos vol woudreuzen tikt een jong meisje met een steentje tegen een glazen pui – ritmisch, onafgebroken. Pas als de camera uitzoomt, zien we dat die ruit behoort tot het nieuwe One World Trade Center in New York, de wolkenkrabber die de ingestorte Twin Towers heeft vervangen. Het lijkt een kleine daad van verzet, dit getik van het tienermeisje tegen die grote structuur van staal en glas – een strijd van David tegen Goliat. Maar mooi dat ze er na enkele minuten wel een minuscuul deukje in heeft geslagen.

Jesper Just, Servitudes, 2015. Foto Jhoeko

In de films van de Deense kunstenaar Jesper Just (1974) draait het vaak om dat contrast tussen de nietige eenling en grootschalige bouwwerken, tussen kleine meisjes en masculiene symbolen van macht. In vier van de vijf films op zijn tentoonstelling Continuous Monuments in de Haagse kunstinstelling West spelen vrouwen de hoofdrol. En steeds gaan die dames, jong en oud, dik en dun, dapper de strijd aan met hun omgeving.

West, dat sinds vorige zomer is neergestreken in Huis Huguetan, het voormalige gebouw van de Hoge Raad, nodigde Just uit om zowel binnen als buiten de ruimte naar zijn hand te zetten. Voor de deur, onder de lindenbomen van het Lange Voorhout, bouwde hij een ruïne-achtige krottenwijk van betonblokken. Die architectonische structuur zet zich binnen voort en vormt daar een mooi contrast met de barokke stucplafonds en kroonluchters.

De selectie van Justs recente films maakte curator Nina Folkersma op basis van hun soundtracks. Behalve het geluid van steen op glas (Servitudes, 2015) klinkt ook het geluid van hout op staal door de ruimtes. Het is afkomstig van Justs prachtige nieuwe werk Interpassivities (2017), een filminstallatie op drie schermen die hij dit jaar maakte in het grensgebied van Mexico en Californië. Hier staat de grote droom van Donald Trump: een ijzeren gordijn gemaakt van stevige stalen bielzen waar net geen mens doorheen past, maar dat wel treiterig zicht biedt op het beloofde land.

Een meisje in paarse tutu en witte maillot loopt langs het hek en tikt tegen de spijlen, soms lieflijk als een kind, dan weer baldadig en vol agressie. Het is alsof ze zich het immense bouwwerk toe-eigent, door het als een muziekinstrument te bespelen. Wanneer de camera inzoomt op haar gezicht, zien we dat het meisje allang een volwassen vrouw is: de 64-jarige Sonic Youth-bassiste Kim Gordon.

Jesper Just, Interpassivities, 2017. Foto Jhoeko

Vanuit de aangrenzende kamer horen we intussen de tonen van een basloopje. Daar zien we ook weer de façade van het One World Trade Center, ditmaal in de avondschemering. Terwijl de camera een uur lang extreem traag inzoomt op het gebouw, sluiten werknemers hun computers af en gaan naar huis. Maar achter één raam blijft de bedrijvigheid: daar zit een meisje in haar eentje haar basloopjes te oefenen.

Zo lopen de films en hun soundtracks in deze zorgvuldig gecomponeerde tentoonstelling steeds mooi in elkaar over. Als bezoeker heb je de neiging het parcours steeds opnieuw rond te willen lopen, om te checken wat de vrouwen nu weer aan het uitspoken zijn. Zo weet Jesper Just ons allemaal te vangen in zijn loops.