Column

Levensles van Iggy Pop: accepteer je duistere kant

Zap

De NPO zond dinsdag twee opvallende documentaires uit. Ze gingen over onderwerpen die onderbelicht zijn, zoals mensen die het leven als lijdensweg ervaren. ‘Wees niet bang voor het geluk, het bestaat niet.’

Iggy Pop in de documentaire ‘To Stay Alive – A Method' (VPRO)

De een gaat over de strijd voor nieuw leven, de ander over hoe de dood sommige mensen om de hoek staat op te wachten. De twee opvallende documentaires Gay Babyboom en To Stay Alive – A Method, dinsdag te zien bij de NPO, staan in thema, sfeer en stijl recht tegenover elkaar. Al snijden ze beiden onderwerpen aan die onderbelicht en nuttig zijn.

Gay Babyboom is gemaakt door Pim Mookhoek (48), die samen met een lesbisch stel twee dochters heeft, van elf en acht. Mensen stellen je dan zoveel vragen, zegt hij. „Hoe ging die bevruchting dan?” En: „Hoe was seks met een vrouw?” Hij dacht, ik beantwoord al die vragen in één keer en maak er een docu over.

Je denkt in het begin dat het over zijn leven zal gaan, maar centraal staat het verhaal van Len en Jermaine. De twee jongedames met kinderwens zijn op zoek naar een man die een handje kan helpen. Na lang zoeken vinden ze de getrouwde Bas en Eddy, die zo’n constructie zien zitten. Bas brengt zijn „kwakje” langs. Ze stellen later een contract op. Belangrijke gebeurtenissen worden geappt. De vaders mogen eens in de maand contact hebben met hun kind.

Tussendoor zien we kort andere gezinnen met lesbische ouders. Het is niet lang genoeg om als kijker een band op te bouwen met deze personages, al lukt dat wel met de cameragenieke Robbie (10). „Ik noem ze mama en mama.” Maar roep je dan nooit de verkeerde, vraagt Mookhoek. „Meestal gaat het wel goed eigenlijk”, zegt ze. Zo simpel is het.

Soms wil je even weten waar in Nederland je ook alweer bent. Wonen deze mensen ook in christelijke gemeentes? Toch wel relevant voor het verhaal. Aangezien de regisseur er voor koos om kijkjes te nemen in het leven van gezinnen voelt de film meer als een tv-reportage dan als een documentaire. In het begin lopen sommige scènes ook niet echt soepel in elkaar over. Eigenlijk zijn er zoveel verhalen te vertellen over ouderschap bij queers, dat een tv-serie een geschikter format zou zijn.

Waar in Gay Babyboom geen twijfel over bestaat, is dat het echte mensen betreft met echte verhalen. In To Stay Alive – A Method (2016) weet je zonder de synopsis te lezen even niet of de personages fictief zijn of echt. De documentaire, geregisseerd door de Nederlandse Erik Lieshout en Arno Hagers, is een originele verfilming van het essay To Stay Alive (1993) van de Franse schrijver Michel Houellebecq.

De 70-jarige punklegende Iggy Pop, die als zanger inspiratie haalde uit Houellebecqs werk, leest voor uit de gekwetste teksten: „Wees niet bang voor het geluk, het bestaat niet.” En: „U kunt niet tegelijkertijd van de waarheid en de wereld houden.” Het zijn verhalen over mensen die „de afslag hebben gemist”. Mensen die het leven als lijdensweg ervaren, en dat de basis maken van hun kunst. Zoals een van de drie personages, de suïcidale dichter Anne Claire (31), vroeger Anne, dat ook doet. Samen met haar tweelingzus is ze als baby geadopteerd, haar zusje (Claire) verloor ze in een wiegendood. Ze besloot verder te leven als Anne Claire.

Alle lijdende elementen uit het essay komen terug in de film, zelfs de wijze waarop er met licht wordt gespeeld. Soms wordt de camera als een katapult weggetrokken van de personages. Dan zie je Iggy Pop aan tafel zitten bij Michel Houellebecq, in het huis van zijn opa. Dat beeld alleen al, je ogen zijn dit niet gewend. Heeft Iggy zelf bedacht wat hij tegen Houellebecq zegt, vraag je je af, of kreeg hij instructies? Hoewel de personages door de stijl van de film ook op afstand worden gehouden, denk je tijdens het kijken toch: praten we wel genoeg over onze donkere kanten?

Maral Noshad Sharifischrijft deze week de tv-recensie.