De kippenhoofdstad tikt gerust nog een eitje

Pluimveesector

In Barneveld vinden ze de ophef over ‘gifeieren’ maar overdreven. Vreemd is dat niet: hier wonen ruim vijftig keer meer legkippen dan mensen.

Eierenverkoop via een automaat in Barneveld (links) en langs de Wesselseweg in Kootwijkerbroek (boven). Foto’s Bram Petraeus

Caféhouder Jaap Schut van Café Wessel aan de Wesselseweg in het Gelderse dorpje Kootwijkerbroek (gemeente Barneveld) heeft ze toevallig net opgehaald. Twee treetjes eieren, van de boer in de bocht op de weg richting de stad. „Niks mis mee”, zegt hij. „Het is allemaal zo overdreven.”

Als er één gemeente in Nederland wordt getroffen door de gifeieren – eieren waarin de verboden stof fipronil is gevonden – is het Barneveld, de ‘kippenhoofstad’ van Nederland. Hier wonen bijna zestigduizend mensen en ruim 3 miljoen legkippen. Die leggen ongeveer 1 miljard eieren per jaar in de bijna tachtig pluimveebedrijven in de gemeente. Gaat het mis met de kippen in Nederland, dan merk je dat vooral hier.

Dan rijden er grote vrachtwagens het dorp in, waar mannen in overalls uit stappen met mondkapjes op. Ze verdoven en vergassen de kippen, pakken ze bij hun nek en gooien ze, hop, een vrachtwagen in. Dan zijn ze ‘geruimd’. De volgende dag wordt de boer wakker van de stilte – geen kip die meer kakelt op zijn erf.

Mis gaat het hier eens in de paar jaar, zoals in 2011 met de ‘dioxine-eieren’, in 2015 met de vogelgriep, en nu met de gifeieren. Dus reden de vrachtwagens het dorp weer in.

Maar vraag het de mensen op straat in Kootwijkerbroek, en ze zeggen: „Het valt dit keer wel mee.” Langs de weg staan kraampjes waar je voor een paar euro verse eieren kunt kopen. Op woonerven scharrelen kippen rond. In de supermarkt zijn een paar schappen leeg, maar zijn er nog voldoende eieren te koop.

Nummers gecheckt

Cobie, niet van hier maar wel getrouwd met een Kootwijker, eet nog gewoon eieren. Die haalt ze bij de boer, zegt ze, terwijl ze haar fiets voor de supermarkt neerzet. Ze wil niet met haar achternaam in de krant. En tja, dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit het eten van eieren heeft afgeraden? Ze haalt er haar schouders over op. „Ik heb de nummers op de eieren gecheckt en die waren goed.”

Even verderop tilt Wendy Kevelam (32) haar boodschappen in de auto. Eieren kocht ze niet, die haalt ze bij haar schoonouders. Op Facebook had ze iets gelezen over de gifeieren. „Zal wel”, dacht ze. Hier is alles natuurlijk, de boeren gebruiken vast geen chemische middelen, toch?

Lees ook: Hoe herken ik een besmet ei? En zes andere vragen

Maar dat doen veel grote pluimveebedrijven wel en daarom zijn er hier al tienduizenden kippen besmet. Het bedrijf dat het verboden gif fipronil leverde, Chickfriend, komt niet toevallig ook uit Barneveld. Eén kippenboer kreeg maandag te horen dat zijn kippen besmet zijn. Geruimd worden ze niet: de kippen gaan op ‘rantsoen’, waardoor ze hun veren, vet en – dat is althans de bedoeling – gif verliezen. Op de oprijlaan van zijn erf kun je nog gewoon eieren kopen, door twee euro in een glazen bakje te leggen en de eieren uit de koelkast te pakken. Een andere grote pluimveehouder hoorde woensdag dat zijn kippen – zo’n zestigduizend – niet besmet zijn. Zijn echtgenote wil niet te hard juichen; veel andere familiebedrijven wachten nog op een uitslag.

Uit voorzorg geruimd

Waar het niet meevalt, is bij boer Van Engelenhoven, ook in Kootwijkerbroek. Zijn kippen hadden nog vijf weken voordat ze naar de slacht zouden gaan en uit voorzorg heeft hij ze maar geruimd. Vermoedelijk waren ze ook besmet, maar zeker wist hij het niet. Twintigduizend in totaal, die elk voor ongeveer een euro per week aan eieren legden. Verdoofd, vergast en weggevoerd. Pas in september mag hij opnieuw beginnen, eerst moet alles worden ontsmet. Reken maar uit, de schade. Gelukkig heeft hij ook nog koeien.

Hier wonen bijna zestigduizend mensen en ruim 3 miljoen legkippen

Praten met de pers wil hij niet, zoals een andere boer zijn hond loslaat als hij hoort dat er een verslaggever op zijn erf staat. Maar mensen in het dorp bevestigen de ruiming.

In Café Wessel worden intussen nog gewoon omeletten en uitsmijters geserveerd. Zoals altijd met vier in plaats van drie eieren, zegt caféhouder Schut trots. Alsof er in de kippenhoofstad van Nederland niets aan de hand is.