Wat is de beste wandelsok?

Wekelijks zoekt de wetenschapsredactie het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag: wat is de ideale wandelsok?

Foto iStock

Een goede wandelsok is een sok waarin je geen blaren krijgt, ook niet als je er urenlang in doorloopt. Zo’n sok houdt de voet droog - dat is het belangrijkste. Verder is hij van materiaal dat tamelijk glad blijft, ook als voet en/of sok door transpiratie vochtig worden. Hij past goed en kruipt niet onder het lopen naar beneden zodat er plooien en vouwen ontstaan. Die leiden subiet tot blaren.

’t Klinkt raar, maar preciezer valt het niet te zeggen – de wetenschap is er nog niet uit. Het bedrijfsleven misschien wel, maar die houdt – denken de wetenschappers – veel inzichten vóór zich.

Er wordt allemachtig veel onderzoek gedaan aan de invloed van sokken op het ontstaan van blaren. Je vindt het bij Google Scholar met de trefwoorden socks, blisters, friction en humidity. Er zit van alles tussen: proeven met opstellingen die de wrijving meten tussen een opengeknipte, opgespannen sok en kunsthuid of een echte mensenvoet. Onderzoek aan de manier waarop sokken water verwerken dat er op was gesproeid. Modelstudies. En ook, maar mondjesmaat, veldwerk.

Er wordt veel onderzoek gedaan aan de invloed van sokken op het ontstaan van blaren

Uitgangspunt is steeds dat blaren ontstaan door schuifkrachten die de wrijving tussen sok en voet in de bovenste huidlaag opwekken. De schuifkrachten lopen evenwijdig aan het huidoppervlak omdat de wrijvingskrachten dat doen. Sokken van glad materiaal hebben weinig wrijving met de voet en ontwikkelen dus weinig schuifkrachten. Helaas neemt de wrijving tussen sok en voethuid altijd toe als sok en/of huid vochtig worden. Extra pech is dat in een vochtige huid makkelijker blaren ontstaan dan in een droge. Omdat het vocht in kwestie meestal komt van transpiratie is ook nog de temperatuur van invloed.

Welk sokmateriaal?

Erg overzichtelijk is het niet. Toch komen uit de computerstudies en de vaak wonderlijke experimenten heel aardige, eenduidige resultaten – maar dat is omdat ze de zaak versimpelen. Je kunt zó het sokmateriaal, ja zelfs het type breisel, aanwijzen dat een lagere wrijving heeft dan ander materiaal. Je kunt ook het sokmateriaal aanwijzen dat de voet goed droog houdt, bijvoorbeeld doordat het zelf veel vocht opneemt (zoals katoen doet) of dat het transpiratievocht van de voet afvoert zoals polypropeen zou doen (‘wicking’). Het probleem is dat dit werk tot op heden nauwelijks door ervaringen in de praktijk wordt gesteund. Aannemelijke effecten worden gemaskeerd door de grote individuele verschillen in de neiging tot blaarvorming. Daarbuiten zijn er nog al die extra-variabelen: het weer, de schoen, het gewicht en de bepakking van de loper, diens leeftijd en geoefendheid.

Het meeste onderzoek van de laatste tijd is gericht op blaarvorming in de sportieve sportschoenen van de horde hardlopers. Maar die dragen vaak lage schoenen met korte, relatief dunne sokken. Bij het lopen dat met ‘hiking’ wordt aangeduid, denk aan militaire marsen en het lopen-met-rugzak in de bergen, zijn hogere, zwaardere schoenen met aanmerkelijk dikkere sokken in gebruik, sokken die vaak dagenlang niet gewisseld worden. Hardlopers schijnen bij voorkeur sokken van katoen of kunstvezel te gebruiken, ‘hikers’ kiezen juist tussen wol en kunststof. Uit een recent veldonderzoek in Zwitserland (rekruten die met 22 kilo bepakking vier dagen op nieuwe legerlaarzen liepen) bleek een voorkeur voor de combinatie Merino-wol (50 %) met polypropeen en polyamide boven 100 % polypropeen (C.P. Bogerd et al., 2012). Een vergelijkbaar militair onderzoek in België (D. Van Tiggelen et al., 2009) kwam juist op het omgekeerde uit: liever polyester (88 %) met polyamide dan voornamelijk wol (70 %) met polyamide.

Theoretisch is de combinatie van twee sokken aantrekkelijk: een heel dunne binnensok van kunstvezel die strak en stroef om de voet sluit met daar omheen een dikkere sok die minimale wrijving heeft met de binnensok, en dus ook geen wrijvingskracht van de schoen op de binnensok kan overdragen. Slim! De Belgische rekruten vonden het niks.