Ruzie in de kerk verscheurt gelovig dorp

Kruiningen

Een Zeeuws dorp is in twee kampen verdeeld nadat een kerklid werd berispt om niet gepleegd overspel. Nu zou de dominee worden getapt.

Het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente in Kruiningen. De Gereformeerde Gemeente is in twee kampen verdeeld door een conflict tussen de dominee en een oud-diaken en kerkenraadslid. Het geschil heeft geleid tot een handgemeen tussen enkele leden. Foto Jonas Roosens/ANP

Wie Kruiningen binnenrijdt, stuit meteen op een kerk. Het dorp heeft 4.000 inwoners en bij een groot deel speelt het geloof een belangrijke rol. In de gemeente Reimerswaal, waar het dorp onder valt, stemde bij de Tweede Kamerverkiezingen ruim 30 procent van de kiezers SGP. In Kruiningen zijn niet veel mensen op straat, het plaatselijke eetcafé moet het vooral hebben van groepjes fietsers, die soms nog met hun helm op een drankje bestellen.

Maar sinds maandag is Kruiningen nationaal nieuws. De dominee van de gereformeerde gemeente, Gerrit Bredeweg, zou afluisterapparatuur onder zijn auto hebben gevonden. In de lokale krant PZC stelde advocaat Peter den Boef, die optreedt als woordvoerder van de dominee, dat er sprake is van „maffiatoestanden”.

Volgens de politie Zeeland-West-Brabant is er inderdaad een melding bij haar binnengekomen, maar kan zij nog niet zeggen of dit een zaak voor de politie is. Niemand heeft aangifte gedaan, wel is er door de politie met betrokkenen gesproken.

Dominee Bredeweg wil weinig over het voorval kwijt. „Wij hebben afgesproken dat mijn advocaat de woordvoering doet”, zo zegt hij. Advocaat Peter den Boef is vervolgens niet te bereiken.

Jansen (57), die sinds ruim twintig jaar actief is binnen de kerk, zou het zevende gebod hebben overtreden.

Vermeend overspel met een nicht

Waarom iemand de dominee zou willen afluisteren blijft onduidelijk, maar het rommelt al langer binnen de gereformeerde gemeente van Kruiningen. Er is sprake van „twee kampen”, en die tweedeling ligt gevoelig in het dorp. Lokale ondernemers zeggen niks over de kwestie kwijt te willen, omdat ze vrezen partij te kiezen en zo een deel van hun klanten te verliezen. Twee weken geleden heeft de politie tijdens een kerkdienst nog gesurveilleerd vanwege de spanningen, vertelt een woordvoerder van de politie Zeeland-West-Brabant.

De twee Kruiningse kampen zijn in december ontstaan door een conflict waarin Henk Jansen en de dominee een hoofdrol spelen. Jansen (57), die sinds ruim twintig jaar actief is binnen de kerk, zou het zevende gebod hebben overtreden: hij zou overspel hebben gepleegd met zijn meerderjarige nicht. Vanwege die overtreding legde de kerkenraad, een soort bestuur, hem ordemaatregelen op. Zo moest Henk Jansen drie maanden lang worden afgehouden van het Heilig Avondmaal.

Maar Henk Jansen zegt dat hij helemaal geen overspel heeft gepleegd. Hij vindt de maatregelen tegen hem onterecht en spande in mei van dit jaar een kort geding aan, waarin ook de nicht verklaarde dat er geen sprake was van overspel. De rechter stelde Henk Jansen voor het grootste gedeelte in het gelijk. Zo staat in het vonnis onder meer dat „regels van het kerkrecht” zouden zijn geschonden. Omdat er te weinig met dit vonnis zou zijn gedaan heeft Henk Jansen inmiddels een nieuw kort geding aangespannen.

“Het is alsof je een zak met veren van een toren naar beneden gooit. De veren raap je niet meer zomaar bij elkaar. En zo is het ook met laster.”

Piet Jansen

De uienhandel om de hoek

Tot die tijd verdeelt de kwestie het dorp, zo vertellen meerdere bewoners. Er zou sprake zijn van „een kloof” tussen twee groepen: rond de dominee en rond Henk Jansen. En sommige bewoners hebben daar echt last van, vertelt een werknemer van een uienhandel die zich voorstelt als ‘Henk Jansen’. „Ik word door iedereen gebeld om commentaar”, zegt de man. „Ja, het klopt dat ik Henk Jansen heet en werk bij een uienhandel, maar ik ben niet de Henk Jansen die iedereen zoekt. De goede Henk Jansen werkt bij de uienhandel om de hoek.”

Bij de uienhandel van de „goede Henk Jansen” wordt een A4-tje overhandigd, met daarop in balpen: „Conform het verzoek van de kerkenraad nemen wij ernstige terughoudendheid in acht naar de pers.” Woordvoerder van de familie, zo meldt het vel papier, is Piet Jansen, broer van Henk, die sinds kort in Canada woont.

Volgens Piet Jansen is de situatie in Kruiningen ontstaan doordat zijn broer in december de dominee in een persoonlijk gesprek zou hebben bekritiseerd. Dat zou de reden zijn geweest dat de beschuldiging van overspel op tafel kwam. Omdat Henk zoveel aan zijn hoofd heeft, is Piet de woordvoerder. „Het is heel pijnlijk”, zo zegt Piet Jansen over de telefoon vanuit Canada. „Omdat die beschuldiging van overspel gewoon niet waar is. Maar het is alsof je een zak met veren van een toren naar beneden gooit. De veren raap je niet meer zomaar bij elkaar. En zo is het ook met laster.”

De inwoners van Kruiningen hopen dat het conflict binnenkort voorbij is. Dat hoopt Piet Jansen ook. Het liefst, zo zegt hij, komt er helemaal geen rechter meer aan te pas. „Wij gaan ook gewoon nog naar de kerk. Hopelijk is dit maar een tijdelijk iets, en wordt het snel opgelost.”